تحلیل پارادایمیک تحول در حسابداری بخش عمومی: از پاسخگویی سلسله مراتبی تا شفافیت ارزش آفرین در پرتو نظریه های نوین حکمرانی با تاکید بر عملکرد شهرداری ها

حسابداری بخش عمومی در دو دهه اخیر شاهد یک دگرگونی بنیادین از یک نظام ساده ثبت مخارج بودجه ای به سمت یک نظام اطلاعاتی پیچیده و چندوجهی برای پاسخگویی (Accountability) و ارزش آفرینی عمومی (Public Value) حرکت کرده است. پژوهش حاضر با رویکردی مروری تحلیلی و بدون اتکا به آزمون فرضیه های اثباتی به واکاوی سیر تطور مبانی نظری حاکم بر گزارشگری مالی شهرداری ها و دستگاه های دولتی می پردازد. در این مقاله ابتدا تنش میان مبنای نقدی تعدیل شده و مبنای تعهدی کامل با نگاهی به چالش های پیاده سازی استانداردهای بین المللی حسابداری بخش عمومی (IPSAS) در کشورهای در حال توسعه تبیین می گردد سپس با بهره گیری از نظریه نمایندگی، نظریه مشروعیت و نظریه حکمرانی شبکه ای به تحلیل نقش حسابداری در کاهش عدم تقارن اطلاعاتی میان شهرداری (نماینده و شهروندان کارفرما) پرداخته می شود. یافته های تحلیلی پژوهش حاکی از آن است که گذار از حسابداری بودجه ای صرف به حسابداری تعهدی بدون اصلاح زیرساخت های نهادی و بلوغ حرفه ای صرفا به یک فریب صوری در گزارشگری منجر شده و کارکرد اصلی آن که شفافیت و مبارزه با فساد مالی در قراردادهای عمرانی شهرداری هاست را محقق نمی سازد. در ادامه با تحلیل تطبیقی رویه های حسابداری دارایی های زیربنایی در سطح جهان چالش های شناسایی، اندازه گیری و استهلاک این دارایی ها در صورت های مالی شهرداری ها به تفصیل مورد بحث قرار می گیرد. مقاله با ارائه یک مدل مفهومی برای ارزیابی بلوغ حسابداری شهرداری ها و تبیین چشم اندازهای آینده مبتنی بر گزارشگری یکپارچه و استانداردهای نوین اندازه گیری IPSAS به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

حسابداری بخش عمومی ، شهرداری ها ، مبنای تعهدی ، نظریه نمایندگی ، دارایی های زیربنایی ، IPSAS ، گزارشگری یکپارچه