بررسی اثرات سوگیریهای شناختی مدیران بر تصمیمات مربوط به تامین مالی داخلی و عملکرد بازده سرمایه گذاری در شرکتهای پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران رویکردی مبتنی بر مالی رفتاری

تصمیمات تامین مالی از مهمترین تصمیمات راهبردی مدیران محسوب می شود؛ زیرا نحوه انتخاب منابع مالی می تواند بر ارزش شرکت، ریسک عملکرد عملیاتی و ثروت سهامداران اثرگذار باشد. در دهه های اخیر مطالعات مالی رفتاری نشان داده اند که تصمیمات مدیران صرفا بر مبنای منطق اقتصادی اتخاذ نمی شود بلکه ویژگی های روان شناختی آنان نیز نقش تعیین کننده ای در سیاست های سرمایه گذاری و تامین مالی ایفا می کند. یکی از مهمترین این ویژگی ها بیش اطمینانی مدیریت است که می تواند موجب برآورد بیش از حد بازده پروژه ها، کم برآوردی ریسک و در نهایت انحراف از سطح بهینه سرمایه گذاری شود. از سوی دیگر، دسترسی مدیران به منابع مالی داخلی به دلیل هزینه کمتر و نبود نظارت مستقیم بازار سرمایه زمینه مناسبی برای بروز آثار این سوگیری رفتاری فراهم می کند. از این رو هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تاثیر بیش اطمینانی مدیریت بر رابطه میان تامین مالی داخلی و کارایی سرمایه گذاری شرکت ها است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از منظر روش شناسی از نوع پژوهش های کمی، پس رویدادی و شبه تجربی است. جامعه آماری پژوهش را شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تشکیل می دهند که پس از اعمال معیارهای حذف سیستماتیک ۱۸۸ شرکت طی دوره زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ انتخاب شدند. آزمون فرضیه ها با استفاده از داده های تابلویی و الگوهای رگرسیون چندمتغیره انجام شد و تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزارهای Excel و EViews صورت گرفت. نتایج نشان می دهد استفاده بیشتر از منابع مالی داخلی به طور معناداری موجب کاهش کارایی سرمایه گذاری می شود. همچنین بین تامین مالی داخلی و بیش سرمایه گذاری رابطه منفی و بین تامین مالی داخلی و کم سرمایه گذاری رابطه مثبت مشاهده شد. علاوه بر این، نتایج بیانگر آن است که بیش اطمینانی مدیران اثر منفی تامین مالی داخلی بر کارایی سرمایه گذاری را تشدید می کند. به بیان دیگر، هنگامی که مدیران از سطح بالایی از اعتماد بیش از حد برخوردار باشند، کنترل گسترده تر آنان بر منابع داخلی احتمال انحراف از سرمایه گذاری بهینه را افزایش می دهد. یافته های پژوهش بیانگر آن است که افزایش اتکای شرکت به منابع مالی داخلی، لزوما به معنای افزایش کارایی سرمایه گذاری نیست. در شرایطی که مدیران دارای سوگیری بیش اطمینانی باشند، منابع داخلی می تواند زمینه اتخاذ تصمیم های سرمایه گذاری غیر بهینه را فراهم سازد. بنابراین استقرار سازوکارهای موثر حاکمیت شرکتی، افزایش شفافیت اطلاعات مالی، تقویت نظارت هیئت مدیره و کنترل تصمیمات سرمایه گذاری مدیران می تواند از آثار منفی این سوگیری رفتاری بکاهد. همچنین پیشنهاد می شود سرمایه گذاران و تحلیلگران مالی هنگام ارزیابی شرکت ها علاوه بر شاخص های مالی، ویژگی های رفتاری مدیران را نیز در تحلیل های خود مدنظر قرار دهند.

کلیدواژه ها:

بیش اطمینانی ، مدیریت ، مالی رفتاری ، تامین مالی داخلی ، کارایی سرمایه گذاری ، سوگیری های شناختی