تعیین ارتباط بین تمرکز مالکیت و مالکیت نهادی با حق الزحمه حسابرسی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

هدف پژوهش حاضر تعیین ارتباط تمرکز مالکیت و مالکیت نهادی با حق الزحمه حسابرسی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. ساختار مالکیت می تواند با تقویت نظارت و کاهش ریسک، گزارشگری، هزینه حسابرسی را محدود کند یا با تشدید تعارض میان سهامداران کنترل کننده و اقلیت و افزایش تقاضا برای اطمینان بخشی حق الزحمه را افزایش دهد. پژوهش کاربردی و از حیث، روش پس رویدادی و توصیفی همبستگی است. جامعه آماری شامل شرکتهای پذیرفته شده در بورس تهران طی سال های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بود که با روش حذف نظام مند ۱۴۱ شرکت انتخاب شدند. داده های صورت های مالی با رگرسیون چند متغیره مبتنی بر داده های تابلویی تحلیل شد و اهرم مالی، بازده دارایی، اندازه شرکت و نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری در مدل کنترل شدند. حق الزحمه حسابرسی با لگاریتم طبیعی، آن تمرکز مالکیت با شاخص هرفیندالهیرشمن برای سهامداران دارای حداقل پنج درصد مالکیت و مالکیت نهادی با نسبت سهام تحت تملک سرمایه گذاران نهادی سنجیده شد. یافته ها نشان داد تمرکز مالکیت با حق الزحمه حسابرسی رابطه مثبت و معناداری دارد اما رابطه مالکیت نهادی با حق الزحمه معنادار نیست. این الگو نشان می دهد آثار ریسک زای تمرکز قدرت مالکانه بر مزایای نظارتی آن غلبه دارد؛ در حالی که ناهمگنی سرمایه گذاران نهادی و خنثی شدن آثار نظارتی و تقاضای اطمینان بخشی می تواند بی معناداری رابطه دوم را توضیح دهد. نتایج بر ضرورت توجه حسابرسان و نهادهای ناظر به ماهیت کنترل مالکانه، مالک نهایی و کیفیت واقعی نظارت نهادی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تمرکز مالکیت ، مالکیت نهادی ، حق الزحمه حسابرسی ، ساختار مالکیت ، بورس اوراق بهادار تهران