قواعد تاسیسی فقه در سیاست خارجی حکومت اسلامی

سیاست خارجی حکومت اسلامی بر پایه اصول فقهی و شرعی استوار است که از منابع دینی (قرآن، سنت، اجماع و عقل) استنباط می شود. از دیدگاه اسلام، سیاست خارجی دارای اصول بنیادینی است که هم در مبانی نظری و هم در عرصه عمل مورد توجه قرار گرفته و چارچوب تعاملات بین المللی حکومت اسلامی را شکل می دهد. از جمله اصول مشترک و اساسی در سیاست خارجی از دیدگاه اسلام می توان به موارد زیر اشاره کرد: اصل عدالت و احسان؛ به گونه ای که رعایت عدالت در تعاملات بین المللی، حتی در رابطه با غیرمسلمانان، یک الزام شرعی محسوب می شود. اصل وفای به عهد؛ پایبندی به تعهدات بین المللی از جمله صلح نامه ها و معاهدات، واجب شرعی دانسته شده و نقض آن جایز نیست. اصل نفی سبیل؛ به معنای جلوگیری از سلطه و برتری بیگانگان بر جامعه اسلامی. اصل جهاد دفاعی؛ دفاع از کیان اسلام و حفظ امنیت مسلمانان در برابر تجاوز خارجی، به عنوان یک اصل پذیرفته شده و ضروری مورد تاکید قرار دارد. سیاست خارجی از دیدگاه اسلام، هرچند بر پایه اصولی چون عدالت، وفای به عهد و دفاع از اسلام استوار است، اما در مصادیق و شیوه های اجرا، بسته به شرایط زمانی و مکانی، تفاوت هایی را نشان می دهد. تاکید بر مشروعیت حاکمیت دینی، احتیاط در آغاز درگیری های نظامی و مقابله با سلطه طلبی و استعمار از یک سو، و توجه به مصلحت عمومی و صلاح دید حاکم اسلامی در تنظیم روابط بین المللی از سوی دیگر، از ویژگی های این رویکرد به شمار می آید. در مجموع، حفظ عزت اسلامی، استقلال سیاسی و نفی سلطه بیگانگان، از اصول بنیادین سیاست خارجی از دیدگاه اسلام محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

فقه ، سیاست ، سیاست خارجی ، حکومت ، حکومت اسلامی