استصحاب قهقرایی از منظر فریقین

استصحاب یکی از منابع استنباط حکم شرعی و به تعبیر امامیه یکی از ادله ی فقاهتی است که در حالت شک، برای خروج از تحیر جاری شده و در آن یقین سابق و شک لاحق لحاظ شده است که امروزه در فقه و حقوق کاربرد گسترده دارد، اما نوعی از آن را که به عنوان استصحاب قهقرایی شناخته شده، بر عکس استصحاب مصطلح، محل بحث آن یقین لاحق و شک سابق است که به طور خاص تحقیقی در مورد آن انجام نیافته و با توجه به اهمیت آن در فقه و حقوق، نیاز به پژوهش دارد، لذا پرسش اساسی که در این زمینه مطرح شده این است که «استصحاب قهقرایی و حجیت آن از دیدگاه حنفیه و امامیه چیست؟» که این پژوهش به پاسخ آن با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی و با بکارگیری از روش گردآوری کتابخانه ای- اسنادی پرداخته است. یافته های تحقیق نشان داده است که در استصحاب قهقرایی مشکوک بر متیقن مقدم است و در آن با توجه به حالت کنونی یک شیء به حالت سابق آن حکم کرده شده و نام تحکیم الحال نیز شناخته شده است. از دیدگاه فقهای حنفیه این استصحاب حجیت داشته و فقهای امامیه آن را حجت ندانسته اند و در مباحث اختلافی که حالت سابق آن مشکوک واقع شود و قرینه ای برای قدیم یا حادث بودن آن وجود نداشته باشد، کاربرد دارد و این اختلاف ثمر بخش نیز بوده است.

کلیدواژه ها:

استصحاب ، استصحاب قهقرایی ، تحکیم الحال