تاثیر هوش مصنوعی بر قاعده احتیاط در شریعت اسلامی

این پژوهش با هدف تبیین تاثیر فناوری هوش مصنوعی بر نحوه به کارگیری «قاعده احتیاط» در شریعت اسلامی انجام شده است. در این راستا، میزان سازگاری فناوری های نوین با ضوابط و چهارچوب های علم اصول فقه و فقه، مورد تحلیل و واکاوی قرار می گیرد. مطالعه حاضر، مفهوم «احتیاط»، ادله شرعی، ضوابط و نقش آن را در تنظیم فتوا و حکم شرعی در شرایط شک یا غلبه ظن مورد بررسی قرار می دهد. افزون بر این، به تعریف هوش مصنوعی و کاربست های معاصر آن در عرصه های شرعی، همچون افتاء، تحلیل فقهی و راهکارهای قضایی می پردازد. یافته های این پژوهش، توانایی سامانه های هوش مصنوعی در رعایت مقاصد شریعت و ضوابط قاعده احتیاط را برجسته می سازد و به بحث درباره گرایش این سیستم ها به رویکرد آسان گیرانه یا سخت گیرانه و نیز میزان توانایی آن ها در تشخیص و تقدیر مواضع شک، همانند یک فقیه اصولی، می پردازد. همچنین چالش های شرعی و اخلاقی ناشی از اتکا به این فناوری ها در فرآیند استنباط احکام را مورد مداقه قرار می دهد. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است که با استقرا در متون شرعی، گردآوری دیدگاه های عالمان، تحلیل کاربست های هوش مصنوعی و سپس مقایسه برون دادهای آن با رویکردهای فقهی در پرتو قاعده احتیاط صورت پذیرفته است. هدف غایی این تحقیق، ارائه چشم اندازی علمی و متوازن برای جهت دهی به کارگیری فناوری نوین به گونه ای است که با مقاصد شریعت همسو بوده و به اصول ثابت آن خللی وارد نسازد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، قاعده احتیاط ، شریعت اسلامی ، اجتهاد فقهی ، ضوابط شرعی