عوامل اختلاف انسان ها در بدیهیات: تحلیلی معرفت شناختی با تکیه بر آراء علامه جوادی آملی

بدیهیات به عنوان پایه های نخستین معرفت انسانی، در سنت فلسفی اسلامی همواره جایگاهی محوری داشته اند. بااین حال، تجربه زیست جهان انسانی و تنوع آراء نشان می دهد که انسان ها حتی در بدیهیات نیز دچار اختلاف می شوند؛ اختلافی که در نگاه نخست با تعریف «بداهت» ناسازگار می نماید. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی و با تکیه بر آرای معرفت شناختی و انسان شناختی علامه جوادی آملی، به بررسی عوامل اختلاف انسان ها در بدیهیات می پردازد. فرضیه ی اصلی مقاله آن است که بدیهیات به مثابه «معارف فطری بالفعل» همواره به صورت یکسان در ساحت ادراک انسانی حاضر نیستند و موانع وجودی، اخلاقی، روان شناختی و اجتماعی می توانند مانع فعلیت یافتن آن ها شوند. مقاله نشان می دهد که از منظر علامه جوادی آملی، اختلاف در بدیهیات نه به معنای تزلزل حقیقت بدیهی، بلکه نشانه اختلال در نسبت انسان با عقل فطری و نور معرفت است.

کلیدواژه ها:

بدیهیات ، اختلاف معرفتی ، عقل فطری ، حجاب های معرفت ، علامه جوادی آملی