تحلیل خودفراموشی شیرین در حکمت متعالیه

مفهوم «خودفراموشی» در سنت فلسفی جدید، عموما با دلالت های منفی، هم چون ازخودبیگانگی، زوال هویت فردی و فروپاشی سوژه همراه است. بااین حال، در حکمت متعالیه ملاصدرا می توان از نوعی «خودفراموشی شیرین» سخن گفت که نه نشانه فقدان «خود»، بلکه حاصل تعالی وجودی و اشتداد آگاهی نفس انسانی است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که چگونه می توان با تکیه بر مبانی اصالت وجود، حرکت جوهری نفس و علم حضوری، تفسیری ایجابی و غایت مند از خودفراموشی در فلسفه ملاصدرا ارائه داد. روش تحقیق، تحلیلی انتقادی و مبتنی بر مطالعه متون صدرایی، همراه با بهره گیری از آثار منتشرشده دیگر در این زمینه است. یافته های پژوهش نشان می دهد که خودفراموشی در حکمت متعالیه به معنای عبور از انانیت ماهوی و خودمحوری نفسانی و وصول به مرتبه ای برتر از خودآگاهی وجودی است؛ مرتبه ای که در آن، نفس انسانی نه منحل می شود و نه مغایر با خویشتن می گردد، بلکه حقیقت وجودی خویش را به نحو حضوری می یابد. نتیجه آن که «خودفراموشی شیرین» در حکمت متعالیه صدرایی را باید اوج خودیابی انسان دانست، نه نفی یا انکار خود.

کلیدواژه ها:

خودفراموشی شیرین ، حکمت متعالیه ، حرکت جوهری نفس ، علم حضوری ، هویت انسانی