بررسی و مقایسه نظام ارزشی دانش آموزان پسر و دختر مدارس متوسطه دوم شهرستان تربت حیدریه

پژوهش حاضر به بررسی و مقایسه نظام ارزشی دانش آموزان پسر و دختر مدارس متوسطه دوم شهرستان تربت حیدریه پرداخته است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر روش توصیفی-مقایسه ای و به شیوه پیمایشی انجام شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه مقیاس ارزشی شوارتز (SVS) بود که به صورت آنلاین توزیع گردید. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان متوسطه دوم شهرستان تربت حیدریه در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ (۱۰۸۱۳ نفر) بود. نمونه گیری تصادفی خوشه ای انجام گرفت و حجم نمونه بر اساس جدول مورگان ۳۷۱ نفر تعیین شد؛ اما برای جبران احتمالی داده های گمشده به ۴۰۰ نفر (۲۰۲ پسر و ۱۹۸ دختر) افزایش یافت. فرضیه اصلی بر وجود تفاوت معنادار نظام ارزشی بر اساس جنسیت تاکید داشت و فرضیات فرعی نیز تفاوت در ده خرده مقیاس (همنوایی، سنت گرایی، خیرخواهی، جهان گرایی، خوداتکایی، برانگیختگی، لذت طلبی، موفقیت، قدرت، امنیت) را بررسی کردند. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ بالای ۰.۷۷ تایید شد. داده ها با SPSS نسخه ۲۶ و آزمون تی مستقل تحلیل گردیدند. نتایج نشان داد تفاوت معنادار (۰.۰۰۱p<) در کل نظام ارزشی و تمام خرده مقیاس ها وجود دارد؛ میانگین کل نمره در پسران (۲۳۰.۱) بالاتر از دختران (۲۲۵.۴) بود. پسران در همه ابعاد (به ویژه جهان گرایی، قدرت، موفقیت، لذت طلبی و برانگیختگی) نمرات بالاتری کسب کردند. این یافته ها با برخی مطالعات داخلی همخوانی دارد و بیانگر تاثیر عوامل فرهنگی-اجتماعی محلی، انتظارات جنسیتی و نحوه ابراز ارزش ها در پسران است. نتایج بر لزوم برنامه های تربیتی جنسیت محور برای تعادل ارزشی و تقویت ارزش های مثبت در هر دو گروه تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

نظام ارزشی ، تفاوت جنسیتی ، دانش آموزان متوسطه دوم ، ارزش های شخصی ، جنسیت