مقایسه تجربه دوران سوگ در زنان و مردان (مورد مطالعه: معلمان شهر گناباد)

سوگ یکی از فراگیرترین و چالش برانگیزترین تجربیات انسانی است که افراد در مواجهه با فقدان عزیزان تجربه می کنند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه تجربه دوران سوگ در زنان و مردان معلم شهر گناباد که یکی از اعضای درجه یک خانواده خود را از دست داده بودند، انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی، از نظر روش گردآوری داده ها میدانی و از نظر اجرا توصیفی-مقایسه ای بود. جامعه آماری شامل تمام معلمان مقطع متوسطه اول شهر گناباد بود که تجربه فقدان عضو درجه یک خانواده (پدر، مادر، همسر، فرزند یا خواهر/برادر) را داشتند (حدود ۲۰۰ نفر). نمونه گیری به شیوه در دسترس انجام گرفت و بر اساس جدول کرجسی و مورگان، ۱۴۰ نفر (۷۰ زن و ۷۰ مرد) به عنوان نمونه نهایی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه تجربه سوگ بارت و اسکارت (۱۹۹۸) بود که شامل ۳۴ گویه و هفت خرده مقیاس (احساس گناه، تلاش برای توجیه و کنار آمدن، واکنش های بدنی، احساس ترک شدن، قضاوت شخص یا دیگران در مورد دلیل فوت، خجالت و شرمندگی، بدنامی) است. روایی سازه و پایایی این ابزار در مطالعات ایرانی پیشین تایید شده و در پژوهش حاضر نیز آلفای کرونباخ کل ۷۶/۰ و برای خرده مقیاس ها بین ۶۱/۰ تا ۷۱/۰ به دست آمد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد زنان در تمام خرده مقیاس های تجربه سوگ نمرات بالاتری نسبت به مردان کسب کردند (میانگین کل سوگ در زنان ۰۱/۱۵۲ و در مردان ۸۹/۱۳۰). تفاوت ها در تمام ابعاد معنادار بود و زنان به ویژه در احساس گناه، خجالت و شرمندگی، احساس ترک شدن و بدنامی واکنش های شدیدتری نشان دادند. این نتایج با مطالعات متعدد داخلی و خارجی همخوانی دارد و بیانگر آن است که زنان به دلیل پردازش عاطفی پیشرفته تر، تمایل بیشتر به نشخوار هیجانی و نقش های اجتماعی-عاطفی سنتی، سوگ را عمیق تر و طولانی تر تجربه می کنند. نتایج بر لزوم توجه به تفاوت های جنسیتی در طراحی مداخلات روانشناختی، برنامه های حمایتی آموزشی و مشاوره ای برای معلمان داغدیده تاکید دارد تا از بروز سوگ پیچیده یا نابهنجار پیشگیری شود.

کلیدواژه ها:

سوگ ، تجربه سوگ ، تفاوت جنسیتی ، واکنش های سوگ ، زنان ، مردان