بررسی اثربخشی خانواده درمانی بوئن بر کارکردهای تحولی خانواده و روان بنه های هیجانی ناسازگار بیماران مرد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی

افسردگی اساسی در مردان اغلب با الگوهای پنهان کاری علائم، تحریک پذیری و همبودی سوءمصرف مواد همراه است و درمان های فردی معمولا تغییرات پایدار ایجاد نمی کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی خانواده درمانی بوئن بر بهبود کارکردهای تحولی خانواده و کاهش روان بنه های هیجانی ناسازگار در بیماران مرد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی انجام شد. این مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری سه ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری بیماران مرد مراجعه کننده به مراکز روان شناسی شهر قائن بود. نمونه شامل ۳۰ نفر (۱۵ نفر گروه آزمایش و ۱۵ نفر کنترل) به روش در دسترس و تصادفی جای گیری شد. ابزارها شامل پرسشنامه کارکردهای تحولی خانواده (DFFAQ، عالی و همکاران، ۱۳۹۲؛ آلفای کرونباخ ۰.۹۲) و پرسشنامه روان بنه های هیجانی ناسازگار یانگ (YSQ-SF۳؛ فرم کوتاه ۹۰ سوالی) بودند. گروه آزمایش ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای خانواده درمانی بوئن (با حضور بیمار و حداقل یک عضو خانواده) دریافت کرد. داده ها با SPSS-۲۸ و تحلیل کوواریانس (ANCOVA و MANCOVA) با کنترل پیش آزمون تحلیل شدند. یافته ها نشان داد خانواده درمانی بوئن تاثیر بسیار قوی و معناداری (۰.۰۰۱p<) بر بهبود همزمان کارکردهای تحولی (Partial η²=۰.۷۱۲ در پس آزمون، ۰.۶۸۲ در پیگیری) و کاهش روان بنه های هیجانی ناسازگار (Partial η²=۰.۸۴۷ در پس آزمون، ۰.۸۲۷ در پیگیری) داشت. اندازه اثر بسیار بزرگ و پایداری بالای ۹۰ درصد تا سه ماه، بیانگر تغییرات عمیق سیستمی است. نتایج با مطالعات داخلی و خارجی همخوانی دارد و تاکید می کند که بوئن در مردان ایرانی (با فشارهای فرهنگی پنهان کاری هیجان) مداخله ای کوتاه مدت، پایدار و جنسیت محور است. پیشنهاد می شود این رویکرد در پروتکل های درمانی مردان افسرده گنجانده شود.

کلیدواژه ها:

خانواده درمانی بوئن ، کارکردهای تحولی خانواده ، روان بنه های هیجانی ناسازگار ، افسردگی اساسی مردان