تراکم شبکه اجتماعی و اپی ژنتیک پیری مغز: مروری جامع بر مکانیسم ها و شواهد نوین

فرآیند پیری مغز نه تنها تحت تاثیر عوامل ژنتیکی بلکه به شدت وابسته به تغییرات اپی ژنتیکی است که توسط محیط اجتماعی شکل می گیرد. تراکم شبکه اجتماعی، به عنوان معیاری از تعداد، کیفیت و تنوع روابط فردی، نقش کلیدی در تعدیل این تغییرات ایفا می کند. این مقاله مروری سیستماتیک بر مطالعات منتشرشده از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵، بر اساس جستجو در پایگاه های داده جهانی و ملی، شواهد را بررسی می کند. نتایج نشان می دهند که افراد با شبکه های اجتماعی متراکم، سن اپی ژنتیکی مغز پایین تری را تجربه می کنند، عمدتا از طریق کاهش متیلاسیون DNA در پروموترهای ژن های نوروپروتکتیو، افزایش استیلاسیون هیستون ها و تنظیم بیان میکروRNAهای مرتبط با پلاستیسیته سیناپسی. برای مثال، مطالعات طولی در جمعیت های سالمند آمریکایی و کره ای کاهش تا ۱۵ درصدی در نشانگرهای اپی ژنتیکی پیری را با افزایش تراکم روابط گزارش کرده اند. در ایران نیز پژوهش های اخیر انزوای اجتماعی ناشی از همه گیری کووید-۱۹ را با تسریع تغییرات اپی ژنتیکی مضر مرتبط دانسته اند. این مروری بر لزوم ادغام مداخلات اجتماعی در استراتژی های پیشگیری از زوال شناختی تاکید دارد و پیشنهاد می کند تحقیقات آینده بر مکانیسم های مولکولی و مداخلات دیجیتال تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

تراکم شبکه اجتماعی ، اپی ژنتیک ، پیری مغز ، متیلاسیون DNA ، تغییرات هیستونی ، انزوای اجتماعی ، نورواپی ژنتیک ، سن بیولوژیکی