عدالت خواهی امام سجاد(ع) در برابر نژادپرستی دوران اموی

پدیده ی تبعیض نژادی از چالش های دیرپای جوامع انسانی است و در دوره حکومت بنی امیه به شکل آشکاری در میان مسلمانان بروز یافت. سیاست های تبعیض آمیز امویان در برتری دادن به نژاد عرب و تحقیر موالی و غیرعربان، به بازتولید ساختار طبقاتی انجامید و اصول اساسی اسلام مانند وحدت، برادری و مساوات را تضعیف کرد. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی-توصیفی، به بررسی جلوه های تبعیض نژادی در عصر اموی و شیوه های مقابله ی امام زین العابدین(ع) با این پدیده می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که امام سجاد(ع) در برابر سیاست های ناعادلانه امویان، مسیر فرهنگی و تربیتی را برگزید و با بهره گیری از زبان دعا، اخلاق و آموزش های توحیدی، به اصلاح اندیشه ی جامعه پرداخت. در آثار آن حضرت مانند صحیفه سجادیه و رساله الحقوق معیار برتری، تقوا و عمل صالح معرفی شده و هرگونه امتیاز نژادی نفی گردیده است. رفتار عملی امام در آزادسازی بردگان و هم نشینی با طبقات محروم، تجلی عینی آموزه ی عدالت خواهانه ایشان بود. یافته های این مطالعه نشان می دهد که نقش امام زین العابدین(ع) در بازسازی اندیشه مساوات انسانی، الگویی موثر برای مقابله با تبعیض در هر جامعه ای است. تحلیل اندیشه ی آن حضرت نه تنها بازخوانی تاریخی یک دوره ی بحرانی از تمدن اسلامی است، بلکه پاسخی الهام بخش به مسئله ی همیشگی عدالت و برابری انسان ها در جوامع معاصر به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

امام سجاد(ع) ، بنی امیه ، تبعیض نژادی ، عدالت ، مساوات ، صحیفه سجادیه