تحلیل عوامل موثر بر شکل گیری و تداوم پدیده دست فروشی در بازار تاریخی تبریز و ارائه راهکارهای مدیریت شهری پایدار

بازار تاریخی تبریز به عنوان یکی از مهم ترین مراکز اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ایران، همواره نقش تعیین کننده ای در ساختار فضایی شهر داشته است. این بازار علاوه بر عملکرد اقتصادی، به عنوان یک فضای عمومی تاریخی، محل تعاملات اجتماعی و فرهنگی شهروندان محسوب می شود. در سال های اخیر افزایش فعالیت دست فروشان در محدوده بازار تبریز به یکی از چالش های مهم مدیریت شهری تبدیل شده است. پدیده دست فروشی دارای ابعاد چندگانه اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و مدیریتی است. از یک سو این فعالیت می تواند به عنوان راهکاری برای تامین معیشت گروه های کم درآمد و کاهش فشارهای اقتصادی عمل کند و از سوی دیگر، در صورت عدم ساماندهی، موجب کاهش کیفیت محیط شهری، ایجاد اختلال در حرکت عابرین، کاهش جذابیت فضای تاریخی بازار و ایجاد تعارض با فعالیت کسبه رسمی شود. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر گسترش دست فروشی در بازار تاریخی تبریز و ارائه راهکارهای مناسب برای ساماندهی آن در چارچوب مدیریت شهری پایدار است. روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است. داده های مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای و پرسشنامه میدانی از سه گروه شامل دست فروشان، کسبه بازار و کارشناسان شهری جمع آوری شده است. حجم نمونه ۲۰۰ نفر تعیین و داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که عوامل اقتصادی با ضریب تاثیر ۰.۴۲، عوامل مدیریتی با ضریب ۰.۳۵، عوامل اجتماعی با ضریب ۰.۲۸ و عوامل کالبدی با ضریب ۰.۲۱ بیشترین تاثیر را بر تداوم فعالیت دست فروشان در بازار تبریز دارند.

کلیدواژه ها:

بازار تاریخی تبریز ، دست فروشی ، اقتصاد غیررسمی ، مدیریت شهری ، ساماندهی شهری ، فضای عمومی