تحلیل تطبیقی اگزیستانسیالیسم و عرفان های نوظهور در مواجهه با بحران معنا و اضطراب وجودی

اضطراب وجودی به عنوان یکی از بن مایه های اساسی تجربه انسانی در عصر مدرن، از دغدغه های اصلی فلسفه اگزیستانسیال و روان شناسی وجودی است. این پژوهش با هدف مقایسه دو راهبرد متفاوت برای پاسخ به این اضطراب صورت گرفته است: راهبرد نخست مبتنی بر سنت فلسفه اگزیستانسیال (با تکیه بر آرای پل تیلیش و مفهوم «شجاعت بودن») و راهبرد دوم مبتنی بر باورهای عرفان های نوظهور (New Age) همچون معنویت های سکولار، اعتقادات فراهنجار و پارانرمال. روش پژوهش از نوع تحلیل تطبیقی کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها با استفاده از منابع کتابخانه ای و مقالات علمی معتبر گردآوری شده است. یافته ها نشان داد که اگزیستانسیالیسم با پذیرش اضطراب به عنوان جزئی جدایی ناپذیر از وجود انسان، راهکار «شجاعت» و «خود-تاییدی اصیل» را پیشنهاد می کند؛ در حالی که عرفان های نوظهور با ارائه نظام های معنایی جایگزین (مانند تناسخ، انرژی درمانی و ارتباط با ابعاد متافیزیکی)، به دنبال کاهش یا نفی اضطراب از طریق ایجاد حس معنا و کنترل بر هستی هستند. نتایج تحلیل های آماری (آزمون t مستقل و همبستگی پیرسون) نشان داد که اگرچه هر دو رویکرد در کاهش اضطراب وجودی موثرند، اما مکانیسم های اثرگذاری آنها کاملا متفاوت است: اگزیستانسیالیسم از مسیر «شجاعت در مواجهه با نیستی» و عرفان های نوظهور از مسیر «دو سو اندیشی و بازسازی شناختی» عمل می کنند. در پایان، بر لزوم توجه به تفاوت های بنیادین این دو جریان در مداخلات روان درمانی وجودی تاکید شده است.

کلیدواژه ها:

اضطراب وجودی ، اگزیستانسیالیسم ، عرفان های نوظهور ، شجاعت بودن ، معنویت های سکولار