بایزید بسطامی و مفهوم «غریب بودن» در سخنان،زادگاه و شعرهای منسوب به او "غریب اهل دل"

بایزید بسطامی (۲۶۱ ه.ق) یکی از برجسته ترین صوفیان ایرانی و چهره ای سرنوشت ساز در تاریخ تصوف است. در سخنان و شطحیات او، مفهوم «غربت» جایگاهی بنیادین دارد؛ غربتی که تنها یک تجربه ی درونی و وجودی نیست، بلکه در سطح اجتماعی نیز آشکار شده است. در این مقاله، با رویکرد تحلیلی متنی، به بررسی دو بعد غربت در زندگی و سخنان بایزید پرداخته می شود. نخست، غربت وجودی او که با مفهوم «فنا» و بی خودی از نفس در ارتباط است. دوم، غربت اجتماعی او که در منابعی چون تذکرهالاولیاء عطار نقل شده؛ جایی که مردم بسطام، سخنان شطح آمیز او را برنتافتند، او را تکفیر کردند و حتی از شهر بیرون راندند. یافته های پژوهش نشان می دهد که غربت بایزید، تلفیقی از بیگانگی درونی و طرد اجتماعی است و همین امر، او را به نمادی از «غریب اهل حق» در عرفان اسلامی بدل ساخته است روش تحقیق میدانی و مطالعه آثار کهن و معاصر می باشد و هدف ازین مقاله شناخت این عارف بزرگ و درک اجحاف است به وی و رسیدن به این سوال که بایزید که بود و چه بود و چرا در شهر خود غریب ماند..