عاملیت قهرمانان در برساخت مسیر موفقیت المپیکی ایران: مطالعه داده بنیاد اسنادی

زمینه و هدف: موفقیت در ورزش قهرمانی غالبا از منظر شاخص های ساختاری و سیستمی تحلیل می شود؛ اما در بافت هایی که با محدودیت منابع یا بی ثباتی مدیریتی روبرو هستند، نقش «عاملیت فردی» ورزشکار برجستگی مضاعفی می یابد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی اعمال عاملیت توسط قهرمانان طلایی المپیک ایران برای عبور از موانع ساختاری و دستیابی به قله موفقیت انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و استراتژی نظریه داده بنیاد اسنادی انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی مدال آوران طلای المپیک ایران بود که بر اساس نمونه گیری هدفمند، اسناد، روایت ها و کنش های ۲۳ قهرمان شاخص (از غلامرضا تختی تا آرین سلیمی) به عنوان واحد تحلیل انتخاب شدند. داده ها از طریق کدگذاری نظام مند (باز، محوری و انتخابی) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: تحلیل یافته ها نشان داد که موفقیت المپیکی در ایران، بیش از آنکه خروجی مستقیم سیستم باشد، یک «برساخت ارادی» مبتنی بر عاملیت است. ۶ راهبرد کلیدی به عنوان ارکان این عاملیت شناسایی شدند که عبارتند از: ۱. تاب آوری کنشگرانه، ۲. انگیزش درونی خودراهبر، ۳. انضباط ذهنی، ۴. خودمدیریتی نخبگانی، ۵. معنویت کاربردی، و ۶. هویت قهرمانی. این مولفه ها به عنوان «سازوکارهای جبرانی»، خلاهای ناشی از ضعف های ساختاری را پوشش داده و مسیر مدال آوری را هموار می کنند. نتیجه گیری: مدل نهایی پژوهش تبیین می کند که قهرمان ایرانی در نقش «معمار موفقیت»، با تلفیق منابع درونی (ذهنی و معنوی) و ذکاوت استراتژیک، بر محدودیت های محیطی غلبه می کند. بر این اساس، به سیاست گذاران ورزشی پیشنهاد می شود که به جای تمرکز صرف بر کنترل های ساختاری، بر توانمندسازی منابع عاملیتی و سرمایه روان شناختی ورزشکاران نخبه تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

بازی های المپیک ، تاب آوری ، عاملیت ورزشکار ، محدودیت های ساختاری ، معنویت کاربردی ، ورزش نخبگان ایران