الگوی هوشمند و توسعه محور ارزشیابی و رتبه بندی مدارس و معلمان تلفیق کیفیت آموزشی توسعه حرفه ای و عدالت در مسیر آموزش و پرورش پیشرو

کیفیت و اثر بخشی نظام های آموزشی تا حد زیادی به عملکرد مدارس، کیفیت تدریس، شایستگی حرفه ای معلمان و ظرفیت سازمانی مدارس برای یادگیری و بهبود مستمر وابسته است. با این حال بسیاری از الگوهای سنتی ارزشیابی و رتبه بندی مدارس و معلمان بر تعداد محدودی از شاخص های کمی، نتایج آزمون های دانش آموزان، ارزیابی های اداری یا سنجش های مقطعی تمرکز دارند و در نتیجه قادر به بازنمایی پیچیدگی کیفیت آموزشی و تفاوت های زمینه ای مدارس نیستند. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و مبتنی بر سنتز مفهومی ادبیات پژوهش در پی تبیین مبانی و مولفه های یک الگوی هوشمند چندبعدی، عادلانه و توسعه محور برای ارزشیابی مدارس و معلمان است. برآیند ادبیات نشان می دهد که ارزشیابی معتبر باید علاوه بر سطح عملکرد تحصیلی، میزان رشد و ارزش افزوده دانش آموزان، کیفیت آموزش و یادگیری، شایستگی حرفه ای معلم، توسعه حرفه ای مستمر، رهبری و فرهنگ مدرسه و فراگیری نوآوری و تحول دیجیتال، مشارکت ذی نفعان و ظرفیت بهبود مستمر را در برگیرد. در الگوی مفهومی پیشنهادی، داده های حاصل از مشاهده کلاس، ارزیابی مدیر و همتایان، خودارزیابی، بازخورد دانش آموزان و والدین، شواهد حرفه ای، سوابق توسعه حرفه ای، داده های طولی پیشرفت تحصیلی در یک سامانه یکپارچه تحلیل می شوند. هوشمندی در این الگو به معنای تلفیق داده های چندمنبعی، تحلیل روند، تعدیل عوامل زمینه ای و استفاده از ابزارهای تصمیم یار است و نه واگذاری قضاوت حرفه ای به الگوریتم ها. نتیجه اصلی آن است که ارزشیابی و رتبه بندی زمانی می تواند به آموزش و پرورش پیشرو کمک کند که از منطق رتبه بندی برای «کنترل» به سوی «ارزشیابی برای یادگیری، توسعه و بهبود مستمر» حرکت کند و عدالت.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی آموزشی ، رتبه بندی مدارس ، ارزیابی عملکرد معلمان ، کیفیت آموزشی ، توسعه حرفه ای معلمان ، ارزشیابی هوشمند ، آموزش و پرورش پیشرو