تبیین نقش میانجی هویت اسلامی ایرانی در رابطه بین شیوه اداره کلاس توسط معلم و مهارتهای اجتماعی دانش آموزان ارائه یک مدل مفهومی مبتنی بر نظریه های مدیریت کلاس، هویت اجتماعی و بوم شناسی رشد

کلاس درس یکی از مهمترین محیط های تربیتی و اجتماعی است که در کنار انتقال دانش، در جامعه پذیری، شکل گیری هویت و رشد مهارت های اجتماعی دانش آموزان نقش دارد. در این میان شیوه اداره کلاس توسط معلم می تواند از طریق کیفیت تعاملات مشارکت، حمایت، عدالت، احترام متقابل و فرصت های مسئولیت پذیری، بر تجربه اجتماعی و تربیتی دانش آموزان اثرگذار باشد. با وجود شواهد موجود درباره ارتباط مدیریت کلاس با پیامدهای اجتماعی دانش آموزان، سازوکارهای هویتی تبیین کننده این رابطه، به ویژه در بافت فرهنگی و تربیتی ایران کمتر در قالب چارچوبی مفهومی بررسی شده است. از این رو مقاله حاضر با هدف تبیین نقش میانجی هویت اسلامی ایرانی در رابطه میان شیوه اداره کلاس توسط معلم و مهارت های اجتماعی دانش آموزان تدوین شد. این مقاله با رویکرد نظری و با استفاده از مطالعه اسنادی و مرور و تحلیل منابع و مطالعات مرتبط انجام شد. چارچوب نظری مقاله بر نظریه مدیریت کلاس ولفگانگ و گلیکمن، نظریه هویت اجتماعی تاجفل و نظریه بوم شناختی رشد برونفنبرنر استوار است و از دیدگاه یادگیری اجتماعی باندورا و الگوی مهارت های اجتماعی گرشام و الیوت نیز برای تبیین روابط میان متغیرها استفاده شد. تحلیل نظری نشان داد که شیوه اداره کلاس مبتنی بر مشارکت، حمایت، احترام، عدالت و مسئولیت پذیری می تواند با ایجاد تجربه مثبت از تعامل و تعلق، با تقویت ادراک دانش آموز از مولفه های هویت اسلامی ایرانی ارتباط داشته باشد. همچنین تقویت این ادراک هویتی می تواند با رفتارهای اجتماعی مطلوب از جمله همکاری، همدلی، خودکنترلی و ابراز وجود مرتبط باشد. بر این اساس، مدل مفهومی مقاله شامل مسیر مستقیم شیوه اداره کلاس به مهارت های اجتماعی و مسیر غیرمستقیم آن از طریق هویت اسلامی ایرانی است. در نتیجه هویت اسلامی ایرانی می تواند به عنوان سازوکاری نظری میان محیط تربیتی کلاس و رفتار اجتماعی دانش آموزان در نظر گرفته شود. با توجه به ماهیت نظری، مقاله روابط پیشنهادی نیازمند آزمون تجربی است و مدل ارائه شده می تواند مبنایی برای مطالعات میدانی، توانمندسازی معلمان و طراحی مداخلات تربیتی در راستای تقویت همزمان مهارت های اجتماعی و هویتی دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

شیوه اداره کلاس ، مهارت های اجتماعی ، هویت اسلامی ایرانی ، مدیریت کلاس ، مدل مفهومی