تاثیرپذیری ادبیات فارسی از فرهنگ اسلامی

فرهنگ اسلامی پس از ورود اسلام به ایران به تدریج در ابعاد مختلف زندگی فکری، اجتماعی و فرهنگی ایرانیان تاثیر گذاشت و ادبیات فارسی نیز از این تحول فرهنگی بی تاثیر نماند. قرآن کریم، احادیث پیامبر اکرم (ص)، آموزه های اخلاقی و عرفانی اسلام و مفاهیم دینی از مهم ترین سرچشمه هایی هستند که در شکل گیری و تحول بخشی از ادبیات فارسی نقش داشته اند. این تاثیرپذیری تنها به استفاده مستقیم از واژگان و عبارات دینی محدود نمانده بلکه در حوزه هایی مانند مضمون، اندیشه، شخصیت پردازی، نمادها، داستان ها، شیوه بیان و صنایع ادبی نیز مشاهده می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی تاثیرپذیری ادبیات فارسی از فرهنگ اسلامی و شناسایی مهم ترین جلوه های این تاثیر انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و اسنادی است و اطلاعات مورد نیاز با مطالعه کتاب ها، مقالات و پژوهش های مرتبط گردآوری و تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که فرهنگ اسلامی به ویژه قرآن و حدیث در دوره های مختلف ادبی با شدت و شیوه های متفاوت در شعر و نثر فارسی حضور داشته است. این تاثیر در آثاری از سنایی، نظامی، مولوی، سعدی، حافظ و دیگر شاعران و نویسندگان به شکل های گوناگون مانند اقتباس، تلمیح، تضمین، ترجمه مفاهیم، استفاده از داستان های قرآنی و طرح مضامین اخلاقی و عرفانی دیده می شود. بر اساس یافته ها می توان گفت فرهنگ اسلامی نه تنها مجموعه ای از مضامین جدید را وارد ادبیات فارسی کرد بلکه در شکل گیری بخش مهمی از اندیشه و هویت ادبی دوره اسلامی ایران نیز نقش داشته است.

کلیدواژه ها:

ادبیات فارسی ، فرهنگ اسلامی ، قرآن کریم ، حدیث ، شعر فارسی ، تاثیرپذیری ادبی