کارکردهای نمادین ترسا و ترسابچه در آثار عطار

ترسا و ترسابچه از مهمترین نمادهای ادبیات عرفانی است که در شعر عطار نمود ویژه ای یافته است. ترسا در شعر عطار، شخصیتی چندوجهی است که از سطح معنای صوری و قشری فراتر می رود و در ورای معنای ظاهری معانی نمادین و ژرف عرفانی نهفته است. عطار با بهره گیری از واژه ترسا و ترسابچه در آثار خویش مرزهای معمول و متعارف میان صورت و معنا، کافر و مومن و درون و برون را در هم می شکند. این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی به بررسی کارکردهای نمادین ترسا و ترسابچه در آثار عطار می پردازد و می کوشد نشان دهد که وی این واژه ها را چگونه برای بیان اندیشه های عرفانی خود به کار گرفته است. این گفتار نشان می دهد که ترسا و ترسابچه در آثار عطار فقط به معنای پیرو آیین مسیح نیست؛ بلکه این واژگان کارکردهای مختلفی دارند؛ گاه نماد کفر ظاهری و عبور از قیود و صورت های دینی، گاه در هیئت معشوق و مظهری از جمال و گاه در جایگاه پیر و مرشد، معنوی و گاه نمادی از صدق و اخلاص و شکستن زهد و پارسایی ریاکارانه نمود یافته است. باری ترسا و ترسابچه از نمادهای عمیق عرفانی در شعر عطار است که بر بیان تجربه های معنوی و باطنی سلوک تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

عرفان اسلامی ، عطار نیشابوری ، ترسا ، ترسابچه ، مسیحیت ، مرشد ، پیر