ظرفیت های دراماتیک قصه های عامیانه خراسان جنوبی راوسته (ص) برای تبدیل به نمایشنامه کوتاه رادیویی

این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل عمیق ظرفیت های دراماتیک قصه های عامیانه منطقه ی خراسان جنوبی که در ادبیات بومی به «اوسنه»ها مشهورند در تولید نمایشنامه های کوتاه و موثر رادیویی انجام شده است. ضرورت انجام این مطالعه از آنجا نشات می گیرد که این گنجینه ی غنی ادبیات شفاهی در معرض فراموشی قرار گرفته و رسانه ی رادیو به دلیل ماهیت شنیداری خود که با عمل قصه گویی هم راستا است، می تواند بستری ایده آل برای احیا و بازآفرینی خلاقانه ی آنها باشد. روش تحقیق مورد استفاده کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی (Content Analysis) بر پایه ی متون گردآوری شده از قصه های بومی است. در چارچوب نظری این تحقیق از یک سو با بهره گیری از عناصر کلاسیک درام (برگرفته از بوطیقای ارسطو و نظریات معاصر) و از سوی دیگر با استفاده از ریخت شناسی قصه بر اساس «خویشکاری های ولادیمیر پراپ» به واکاوی ساختار قصه های مورد نظر پرداخته است. نتایج تحلیل نشان می دهد که هرچند قصه های عامیانه خراسان جنوبی از لحاظ پیرنگ و درون مایه غنی بوده و دارای یک ساختار روایی مدور (سفر قهرمان) هستند، اما برای تبدیل به نمایشنامه رادیویی کوتاه، نیاز به مداخله ی خلاقانه ی نویسنده دارند. این مداخلات شامل بسط موقعیت های تعلیق آفرین، تعمیق شخصیت پردازی به ویژه شخصیت های فرعی و تبدیل روایت صرف به دیالوگ ها و مونولوگ های شنیداری موثر است. ویژگی های دراماتیک اصلی شامل سادگی ساختار که امکان مانور نویسنده را فراهم می کند؛ حضور عناصر ثابت گره افکنی و گره گشایی؛ و غنای فرهنگی آوایی زبان محلی، لهجه ها و ضرب المثل ها که به تقویت بستر شنیداری رادیو کمک شایانی می کند.

کلیدواژه ها:

ظرفیت های دراماتیک قصه های عامیانه (اوسنه) ، خراسان جنوبی ، نمایش رادیویی ، ریخت شناسی پراپ ، ادبیات شفاهی