واکاوی تطبیقی بن مایه های مشترک در بهشت گمشده میلتون و دیوان حافظ

بهشت گمشده جان میلتون و دیوان حافظ، دو شاهکار از سنت های ادبی غرب و شرق، در ظاهر تفاوت های بنیادین دارند؛ اما در باطن به دغدغه های مشترک انسانی پرداخته اند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد ادبیات تطبیقی مکتب آمریکایی به بررسی سه بن مایه محوری «درد و رنج»، «عشق» و «نسبت انسان و خدا» در این دو اثر می پردازد. یافته ها نشان می دهد که میلتون رنج را حاصل گناه نخستین و عدالت الهی، عشق را نردبان عروج به سوی خدا و انسان را موجودی مختار می داند. در مقابل حافظ درد را سرمایه عرفانی و نشان لیاقت، عشق را نیروی هستی بخش پیش از زمان و خدا را غفار و غیوری می داند که رابطه اش با انسان عاشقانه است. این پژوهش نشان می دهد که ادبیات می تواند پلی برای تفاهم میان فرهنگی و درک مشترک از مسائل بنیادین وجود باشد.

کلیدواژه ها:

ادبیات تطبیقی ، حافظ ، میلتون ، بهشت گمشده ، بن مایه مشترک