ارزیابی آسیب پذیری دارایی های فیزیکی آب و فاضلاب شهری در مواجهه سناریومحور با سوانح انسان ساخت با مطالعه موردی شهر همدان

زمینه و هدف در سال های اخیر، آسیب پذیری زیرساخت های حیاتی در برابر سوانح، به ویژه حوادث انسان ساز به یکی از موضوعات محوری در مدیریت بحران و پدافند غیرعامل تبدیل شده است. شواهد تاریخی نشان می دهد شکنندگی دارایی های حیاتی شهری می تواند به طور جدی امنیت و تاب آوری جوامع را تضعیف کند. دراین میان، سیستم های آب و فاضلاب شهری که مسئول تامین آب شرب سالم، تخلیه بهداشتی فاضلاب و تصفیه آن است، از مهم ترین زیرساخت ها به شمار می روند و آسیب آن ها اغلب پیامدهای شدید و جبران ناپذیری از جمله بروز ناآرامی های اجتماعی به همراه دارد. این پژوهش با هدف ارائه یک الگوی بهینه، به ارزیابی اولیه آسیب پذیری دارایی های فیزیکی سیستم آب و فاضلاب شهر همدان در برابر سوانح انسان ساخت می پردازد. روش در این تحقیق جهت ارزیابی آسیب پذیری دارایی های آب و فاضلاب شهر همدان در مواجهه با سوانح انسان ساخت با جمع آوری اطلاعات از طریق منابع کتابخانه ای و مصاحبه با صاحب نظران، در ابتدا نقشه جانمایی دارایی های موردمطالعه توسط نرم افزار Google Earth Pro ترسیم گردید و متعاقب تعریف معیارهای ارزیابی و تهیه پرسش نامه، نقطه نظرات خبرگان جمع بندی و وزن دهی معیارها، ارزیابی آسیب پذیری و رده بندی دارایی ها با استفاده از روش تصمیم گیری ارزیابی هم زمان معیار و گزینه SECA در محیط نرم افزار Lingo موردبررسی و تحلیل قرار گرفت و درنهایت به منظور تهیه نقشه پهنه بندی آسیب پذیری دارایی ها از نرم افزار ArcGIS استفاده شده است.  یافته ها یافته ها نشان می دهد معیارهای افزونگی سیستم (وزن ۰/۲۴۶۷)، ضعف ایمنی و حفاظتی (۰/۱۸۰۶) و وابستگی سیستم (۰/۱۵۳۲) به ترتیب بالاترین اولویت را در آسیب پذیری دارند. ازنظر نوع دارایی، تصفیه خانه های آب، ایستگاه های پمپاژ و منابع آب سطحی به ترتیب بیشترین آسیب پذیری را دارند.  نتیجه گیری اعتبارسنجی مدل پیشنهادی در سه سناریوی انفجار، حوادث صنعتی و آلودگی محیطی نشان داد در دو سناریوی اول، تصفیه خانه های آب با امتیاز ۴/۱۸۶۵ و در سناریوی سوم، منابع آب سطحی با امتیاز ۳/۶۹۶۹ بالاترین اولویت آسیب پذیری را دارند. تطابق نتایج با ارزیابی اولیه، مشاهدات میدانی و مطالعات پیشین، صحت و قابلیت اعتماد مدل پیشنهادی را تایید می کند.

کلیدواژه ها:

Vulnerability ، Man-made disasters ، Urban assets ، Water and wastewater ، Hamedan ، آسیب پذیری ، سوانح انسان ساخت ، دارایی های شهری ، آب و فاضلاب ، همدان