بررسی نقشمایه های مشترک هنر ایران باستان و هنر بودایی

هند و ایران همواره در طول تاریخ مبادلات فرهنگی و هنری داشته اند. هنر بودایی یکی از آنهاست. آیین بودا از مهم ترین ادیان هندی است که در بسیاری از نواحی مختلف ایران؛ بخصوص، نواحی شرقی رواج داشته و بر هنر ایران باستان تاثیرات بسزایی برجای گذاشته است. هدف پژوهش مشخص کردن نقوش مشترک و بررسی تاثیر نقشمایه های بودایی در هنر ایران باستان است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوه مطالعات اسنادی انجام پذیرفته است. سوال پژوهش مبتنی بر آن است که نقشمایه های مشترک هنر ایران باستان و بودایی کدامند و چه عناصری از هنر بودایی بیشتر بر هنر ایرانی تاثیر گذاشت؟ و فرضیه بیانگر آن است که نقشمایه های مشترک شامل نقوش حیوانی، گیاهی و هندسی است و عناصری مانند نقش گل نیلوفر و محل قرارگیری برخی از نقوش برجسته ها و مجسمه ها به تاثیر-پذیری از هنر بودایی وارد هنر ایران شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که عناصر هنر بودایی در قالب سه موضوع حیوانی نظیر فیل؛ گیاهی مانند نیلوفر و هندسی مثل سواستیکا و چرخ(دایره) و همچنین ترجیح ایجاد نقوش برجسته(تاق بستان دوره ساسانی) و مجسمه(غار بیشاپور) در غار در هنر ایران باستان موثر واقع شده است.

کلیدواژه ها:

هند ، هنر بودایی ، ایران ، نقشمایه ، ساسانی- اشکانی