ارزیابی مورفومتری مخروط افکنه های پیرامون گنبدهای نمکی زاگرس فارس

گنبدهای نمکی به عنوان یکی از مهم ترین ساختارهای هالوکینتیکی در کمربند چین خورده–رانده زاگرس، تاثیر چشمگیری بر سازمان فضایی شبکه زهکشی، الگوی انتقال رسوب و تکامل لندفرم های پایکوهی دارند. با وجود اهمیت تکتونیک نمکی در تحول چشم انداز، مطالعات کمی متمرکز بر تحلیل مورفومتری مخروط افکنه های کنترل شده توسط گنبدهای نمکی همچنان محدود است. ازاین رو، طرح مسئله پژوهش حاضر بر این پرسش استوار است که رشد و پویایی دیاپیرهای نمکی تا چه اندازه بر هندسه، شیب و شاخص های مورفومتری مخروط افکنه ها و حوضه های آبریز مرتبط با آن ها در زاگرس فارس تاثیرگذار بوده است.روش شناسی تحقیق مبتنی بر رویکردی تلفیقی شامل تحلیل داده های سنجش ازدور، استفاده از مدل رقومی ارتفاعی ALOS PALSAR با تفکیک مکانی ۱۲/۵ متر، پردازش و استخراج شاخص ها در محیط ArcGIS Pro، تحلیل های آماری و بازدید میدانی است. شاخص های مورفومتری مخروط افکنه شامل مساحت (Fa)، زاویه جاروب (Sa)، نسبت عرض به طول (W/L)، ضریب مخروط گرایی اصلاح شده (FCIR) و شیب مخروط افکنه (Fs) و شاخص های حوضه آبریز شامل مساحت (Ba)، شاخص شکل حوضه (Bs)، انتگرال هیپسومتری (Hi)، ضریب گردواری (Cr) و شیب متوسط (BS) محاسبه و تحلیل شد.نتایج اصلی نشان می دهد مخروط افکنه های مجاور گنبدهای فعال، به ویژه شاه غیب، دارای مقادیر بالاتر FCIR، شیب بیشتر و هندسه نامتقارن تر هستند که بیانگر کنترل ساختاری قوی و بالاآمدگی فعال نمکی است. همچنین مقادیر بالاتر Hi و Bs در حوضه های آبریز این گنبد نشان دهنده جوانی ژئومورفیک و فعالیت تکتونیکی بیشتر آن است. در مقابل، گنبد چاه بانو ویژگی های فرسایشی پیشرفته تر و مخروط افکنه هایی با هندسه متعادل تر را نشان می دهد. این یافته ها بیانگر نقش غالب تکتونیک نمکی در تحول مورفومتری سیستم های مخروط افکنه ای زاگرس فارس است.

کلیدواژه ها:

گنبدنمکی ، مورفومتری مخروط افکنه ، ضریب مخروط گرایی اصلاح شده ، تکتونیک فعال ، زاگرس چین خورده ، منطقه لار