صلح مثبت» گالتونگ در برابر «جهان های دوگانه»؛ تاملی بر ایده ایرانی «آشتی جهانی» در شاهنامه فردوسی

شاهنامه فردوسی، به رغم ماهیت حماسی، اشارات متعددی به آشتی میان انسان ها و حیوانات دارد که می توان آن را به مثابه ایده ایرانی «آشتی جهانی» صورت بندی کرد. از سوی دیگر نظریه «صلح مثبت» از دیدگاه یوهان گالتونگ، برای تحقق «صلح پایدار» در جوامع امروزین، بر مولفه هایی مانند: نبود خشونت ساختاری و فرهنگی، پذیرش تفاوت های فرهنگی، تحقق عدالت اجتماعی و آرامش درونی تاکید دارد. این مقاله تلاش می کند با بررسی تطبیقی نظریه «صلح مثبت» گالتونگ و ایده «آشتی جهانی» در شاهنامه، به دو پرسش کلیدی پاسخ دهد: چگونه نظام معرفتی شاهنامه می تواند به مثابه بازنمایی ایده ایرانی «آشتی جهانی» در برابر «صلح مثبت» تفسیر شود؟ و چه تناقض ها و چالش هایی در برابر ایده پردازی «صلح جهانی» در مقایسه با نظریه «صلح مثبت» تحقق آن را دشوار می سازد؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که مفهوم «آشتی جهانی» در شاهنامه، حامل پیام هایی از آشتی و همزیستی است, اما بر تقابل با «دیگری» بنیاد یافته است. این تضادها، ریشه در ساختار روایی تاریخ ملی و رویکرد جهانی شاهنامه دارد، یافته های دیگر پژوهش امتناع شرایط تحقق «صلح پایدار» به تاسی از بنیان های اسطوره ای دینی و نظام جهان های دوگانه (ایرانی/انیرانی)، در عین توجه به «آشتی جهانی» را روشن می سازد.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، صلح ، مثبت ، آشتی ، جهانی