ارائه چارچوبی اقلیم محور برای بهره گیری از مصالح بوم آورد در ارتقای تاب آوری اقلیمی و کاهش کربن نهفته در شهرهای هوشمند

مصرف بالای انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای در بخش ساختمان از مهمترین چالشهای زیست محیطی ایران و بسیاری از کشورهای در حال توسعه به شمار می آیند. این پژوهش با هدف تبیین و مقایسه میزان پایداری ساختمانهای سنتی و معاصر بر پایه تحلیل چرخه عمر ساختمان انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی کیفی - کمی بوده و مراحل گردآوری داده های میدانی برآورد انرژی نهفته و انتشار دی اکسیدکربن در دوره های تولید مصالح ساخت، بهره برداری و پایان عمر، به همراه تحلیل سناریو و تحلیل حساسیت را دربر می گیرد. در این راستا سه الگوی ساختمانی سنتی شامل خانه آجری متصل، خانه آجری مستقل و خانه سنگی مستقل بررسی شده و نتایج آنها با ساختمانهای معاصر و ساختمانهای کم هزینه مقایسه گردیده است. یافته ها نشان می دهد نوع مصالح و شیوه ساخت نقش تعیین کننده ای در میزان انرژی نهفته و حجم انتشار گازهای گلخانه ای دارند؛ به گونه ای که ساختمانهای آجری بیشترین انرژی نهفته و بیشترین میزان انتشار را به خود اختصاص می دهند، در حالی که ساختمانهای سنگی با وجود مصرف عملیاتی بالاتر از انرژی چرخه عمر کمتری برخوردارند. استفاده از مصالح زیست پایه ای همچون چوب ظرفیت جذب و ذخیره کربن را حدود ۵/۳ تا ۱/۵ برابر افزایش می دهد. افزایش عمر مفید ساختمان از ۵۰ به ۱۰۰ سال اگرچه مصرف کل انرژی و مجموع انتشار را بیشتر می کند، اما مصرف سالانه به ازای هر متر مربع را کاهش داده و در نتیجه بهره وری زیست محیطی را ارتقا می بخشد. همچنین جایگزینی گاز مایع با برق حاصل از منابع تجدیدپذیر می تواند انتشار گازهای گلخانه ای را حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد کاهش دهد. نتایج این پژوهش بر اهمیت بهره گیری از مصالح بوم آورد و زیست پایه طراحی اقلیم محور و مدیریت سناریوهای بهره برداری تاکید کرده و مجموعه ای از راهبردها همچون ترکیب مصالح سنتی با فناوریهای نوین، تقویت آموزش مهارتهای ساخت و ساز بومی و مدیریت پایدار منابع طبیعی را به منظور ارتقای تاب آوری اقلیمی و کاهش کربن نهفته در ساخت و ساز پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

معماری اقلیم محور ، مصالح بوم آورد ، پایداری معماری ، تحلیل چرخه عمر ساختمان ، تاب آوری اقلیمی