شناسایی مخاطرات ایمنی و بهداشت شغلی در پروژه های ساخت و ساز پایدار در ایران: تحلیلی آمیخته مبتنی بر مطالعات گروه کانونی

صنعت ساخت و ساز همواره به عنوان یکی از پرحادثه ترین صنایع شناخته می شود و بخش قابل توجهی از تلفات و آسیب های شغلی در این صنعت رخ می دهد. ایمنی و بهداشت شغلی به عنوان یک فعالیت چندرشته ای نقش اساسی در شناسایی، ارزیابی و کنترل مخاطراتی دارد که می توانند سلامت و رفاه نیروی کار را مختل کنند. با گسترش مفهوم توسعه پایدار در پروژه های ساخت ضرورت مدیریت یکپارچه و اثر بخش مخاطرات ایمنی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ به گونه ای که عملکرد ضعیف ایمنی می تواند موجب کاهش بهره وری، افزایش هزینه های مستقیم و غیر مستقیم و طولانی شدن زمان اجرای پروژه های ساخت گردد. هدف اصلی این پژوهش شناسایی و ارزیابی مخاطرات ایمنی و بهداشت شغلی در پروژه های ساخت پایدار ایران و ارائه رویکردی کمی جهت اولویت بندی آنهاست. روش پژوهش از نوع توصیفی - پیمایشی با رویکرد آمیخته است. با انجام مطالعات عمیق کتابخانه ای ملاحظه شد که ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی غالبا در شش بعد اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی، بهداشتی، ایمنی و مدیریتی - ساختاری قرار دارند. بر این اساس به منظور احصاء و بومی سازی مخاطرات ایمنی و بهداشت شغلی در پروژه های ساخت پایدار در قلمرو مکانی ایران، جلسه گروه کانونی با حضور ۱۳ نفر از خبرگان ایرانی حوزه ساخت پایدار که به روش گلوله برفی انتخاب شدند، برگزار گردید. تحلیل محتوای کیفی داده ها با راهبرد قیاسی و روش تحلیل مضمون نشان داد که ۴۵ ریسک اصلی در پروژه های ساخت پایدار ایران وجود دارد. با اتکا به فراوانی نظرات خبرگان به عنوان معیار ارزیابی وزن ریسک ها به روش آنتروپی شانون محاسبه شد. یافته ها نشان داد ریسک فقدان مهارت کافی ایمنی کارکنان به علت عدم تخصیص زمان به آموزش تخصصی «ایمنی» بالاترین اهمیت را داشته و ریسک وضعیت آب و هوایی غیر قابل پیش بینی دارای کمترین اهمیت است. نتایج این پژوهش می تواند ورودی ارزشمندی برای طراحی نظام های مدیریت ایمنی در پروژه های ساخت پایدار و ارتقاء سیاست گذاری های کلان در حوزه بهداشت، ایمنی و محیط زیست مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ساخت و ساز پایدار ، ایمنی و بهداشت شغلی ، مدیریت ریسک ، گروه کانونی ، رویکرد تحلیل مضمون ، روش آنتروپی شانون