تحول هویت فرهنگی و تمدنی ایران در دوران اسلامی دلالتهایی برای انسجام اجتماعی معاصر

پژوهش حاضر با هدف تبیین فرایند تحول هویت فرهنگی و تمدنی ایران در دوران اسلامی و بررسی دلالت های تاریخی آن برای انسجام اجتماعی معاصر انجام شده است. پرسش اصلی مقاله این است که عناصر فرهنگی ایران و آموزه های اسلامی چگونه در یک فرایند تاریخی با یکدیگر تعامل کرده و به ترکیب و بازتفسیر متقابل دست یافته اند و این تجربه چه ظرفیت هایی برای فهم پیوندهای اجتماعی امروز فراهم می کند. پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی رویکرد کیفی و بر پایه منابع اسنادی و کتابخانه ای انجام شده و در آن مفاهیم و موضوع های تکرار شونده منابع بررسی و تفسیر شده اند. یافته ها نشان می دهد که هویت ایرانی پس از ورود اسلام با حفظ تداوم تاریخی در روندی تدریجی و تعاملی عناصر تاریخی و فرهنگی خود را در پیوند با نظام ارزشی و معنایی اسلام بازآرایی کرد و به شکلی از هویتی چندلایه و تمدنی دست یافت. تداوم و بازسازی سنت های دیوان سالاری، نقش زبان و ادبیات فارسی در تداوم و بازآفرینی حافظه تاریخی و سهم حکمت و عرفان در تقویت زبان مشترک فرهنگی از نمودهای این فرایند است. مقاله نتیجه می گیرد که هویت ایرانی - اسلامی در صورت بازخوانی فراگیر و غیر تقابلی می تواند به مثابه منبعی فرهنگی و تاریخی برای تقویت سرمایه اجتماعی، کاهش شکاف های هویتی و بازسازی پیوندهای انسجام بخش در جامعه معاصر مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هویت ، فرهنگی هویت ، تمدنی ایران ، اسلامی دوران اسلامی ، انسجام ، اجتماعی ، سرمایه اجتماعی