بررسی فقهی و حقوقی مشروعیت دریافت وجه در قبال واگذاری نام کاربری (Username) ارزشمند در حقوق ایران

با گسترش روزافزون فضای مجازی و کسب و کارهای مبتنی بر آن، نام های کاربری (Username) ارزشمند به دارایی های نامشهودی تبدیل شده اند که گاه معاملاتی با ارقام قابل توجه در بازارهای غیر رسمی انجام می شود. این مقاله با روش تحلیلی - توصیفی به بررسی مشروعیت دریافت وجه در قبال واگذاری نام کاربری ارزشمند از منظر فقه اسلامی و حقوق موضوعه ایران می پردازد. پرسش اصلی آن است که آیا نام کاربری از منظر فقهی «مال» محسوب شده و قابلیت انتقال در برابر عوض را دارد؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که با عنایت به قاعده سلطنت و حل الله البیع و نیز با پذیرش نظریه «مالیت مجازی» می توان نام کاربری ارزشمند را با رعایت شرایطی مشمول احکام اموال و عقود دانست. با این حال وجود شروط ضمن عقد در موافقتنامه های کاربری که عموما هرگونه انتقال یا فروش حساب را ممنوع می سازند و نیز ابهام در ماهیت حقوقی حساب های کاربری چالش هایی را فراروی این معاملات ایجاد کرده است. مقاله پس از تحلیل ادله فقهی و بررسی قوانین تجارت الکترونیکی به این نتیجه می رسد که با تفکیک خود «نام کاربری» از «محتوا» و اطلاعات مرتبط با آن، می توان چارچوبی حقوقی برای مشروعیت این معاملات ترسیم کرد و آن را در قالب عقودی مانند بیع، صلح یا واگذاری حق انتفاع مورد سنجش قرار داد.

کلیدواژه ها:

نام کاربری ، مال مجازی ، فقه ، معاملات ، بیع ، مالکیت فکری ، حقوق تجارت الکترونیک ، قراردادهای کاربری