واکاوی نسبت عرف و سرمایه اجتماعی در نظام حقوق قراردادها؛ مطالعه ای در امکان سنجش پذیری قصد مشترک متعاقدین

عرف به عنوان یکی از مهمترین منابع تفسیر قرارداد در نظام حقوقی ایران همواره نقشی کلیدی در کشف قصد باطنی طرفین ایفا کرده است. با این حال تعریف عملیاتی و ضابطه مند از «عرف» در رویه قضایی و دکترین حقوقی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی بین رشته ای در پی واکاوی نسبت میان مفهوم عرف در حقوق قراردادها و نظریه سرمایه اجتماعی با تاکید بر آرای پیر بوردیو است. پرسش اصلی آن است که آیا می توان عرف حاکم بر یک قرارداد را به مثابه بازتابی از توزیع سرمایه اجتماعی در میان شبکه ارتباطی طرفین تعریف و سنجش پذیر کرد؟ یافته های پژوهش که با روش تحلیلی توصیفی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای گردآوری شده، حاکی از آن است که عرف به عنوان یک هنجار عینی و مستقل از روابط اجتماعی عمل نمی کند بلکه برساخته ای از انباشت سرمایه اجتماعی در یک گروه یا جامعه مرجع است. مقاله در پایان مدلی چهارمولفه ای مبتنی بر شبکه روابط، اعتماد متقابل، هنجارهای مشترک و سرمایه نمادین برای سنجش عملیاتی عرف ارائه می دهد و با شناسایی محدودیت های این، مدل پیشنهادی برای اصلاح رویه قضایی مبتنی بر توجه به نقشه سرمایه اجتماعی متعاقدین مطرح می نماید.

کلیدواژه ها:

عرف ، قراردادی ، سرمایه اجتماعی ، پیر بوردیو ، تفسیر قرارداد ، قصد مشترک