رابطه بین نگرش به انسجام ملی با سطح سرمایه فرهنگی روزنامه نگاران شاغل در مطبوعات تبریز

منظور تحقیق انسجام ملی ارتباط تنگاتنگی با نحوه سیاستگذاری ملی و منطقه ای کشور، تعامل بین دولت، ملت، جایگاه وضعیت و آموزه های فرهنگ ملی و خرده فرهنگ ها، سطح و میزان جامعه پذیری سیاسی مردم و در نهایت کارکردها و کارآمدی نهادهای اجتماعی است. در ایران از قدیم الایام عناصر وحدت بخش ملی همواره وجود داشته است اگرچه در دوره های مختلف و به واسطه عملکرد نخبگان حاکم که واکنش توده مردم و گروه های مختلف سیاسی و اجتماعی این عناصر تقویت یا تضعیف شده اند (صالحی امیری، ۱۳۹۱). نتایج برآمده از تحقیق احمدی در سال (۱۳۸۹) بیانگر این مطلب می باشد که مقایسه مورد ایران با موارد مشابه در منطقه و جهان، نشان می دهد که گسترش وحدت ملی در ایران تنها محصول سیاست های دولت مدرن نبوده بلکه دولت و نهادهای آن با بهره برداری از عناصر بنیادی از پیش موجود و سازنده وحدت ملی در ایران به ارتقاء آگاهی و انسجام ملی دست زدند. بطوریکه با بررسی نظریه های مربوط به وحدت ملی این نتیجه حاصل می شود که تجربه ی ایجاد یکپارچگی ملی در ایران با تجربه ی کشورهای اروپایی و غربی متفاوت است؛ زیرا شرایط اجتماعی - اقتصادی خاصی که باعث ایجاد یکپارچگی ملی در اروپای غربی گردیده است با شرایط و ویژگی های حاکم بر جامعه ایران متفاوت است. همچنین نقش نخبگان سیاسی و فعالان سیاسی و فرهنگی در ایجاد انسجام ملی وجه مشترک ایران و کشورهای پسا استعماری مثل عراق و پاکستان است. به هر حال بررسی نحوه ی شکل گیری وحدت ملی در ایران حکایت از آن دارد که دولت اقتدارگرای بوروکراتیک مدرن به تعبیر اسمیت نقش تعیین کننده ای در این زمینه داشته است و در استحکام انسجام ملی در ایران نباید نقش جامعه فرهنگی و رسانه ای مانند روزنامه نگاران و خبرنگاران نادیده گرفته شود (قنبری، ۱۳۸۶). از طرف دیگر برای استحکام نمونه انسجام ملی پرداختن به سرمایه فرهنگی به اندازه ای مهم است که اندیشه جامعه شناسان بزرگی چون بوردیو، ترنر، دی ماجیو و ... را به خود مشغول داشته است به طوری که ارزیابی انسجام ملی در هر جامعه ای نیاز به بررسی دقیق و همه جانبه اشکال مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن جامعه داشته که در این راستا یکی از ضرورت های پژوهش حاضر پرداختن به مفهوم سرمایه فرهنگی و ارتباط آن با انسجام ملی است. سرمایه فرهنگی به شیوه های فرهنگی خاصی که در روند آموزش های رسمی و خانوادگی در افراد تثبیت شده اشاره دارد و نیز ظرفیت شناخت افراد در کاربرد لوازم فرهنگی را در بر می گیرد. کاربرد ابعاد مختلف سرمایه فرهنگی موجب تفاوت در نحوه زندگی و بروز سلیقه های گوناگون گردیده و به تبع آن تفاوت در کسب موقعیت های برتر اجتماعی و استفاده از امکانات مختلف از قبیل کتاب، روزنامه، سینما و انواع ورزش های خاص طبقات بالای اجتماعی مانند اسب سواری، گلف و مانند آن را موجب می شود. در واقع افرادی که از سرمایه فرهنگی بهره مند هستند، در قشربندی اجتماعی، در طبقه بالای اجتماع قرار می گیرند. به عبارت دیگر دارندگان امتیازات اقتصادی که در طبقه بالای اجتماع قرار دارند، به راحتی به ابعاد مختلف سرمایه فرهنگی دست می یابند. از نظر بوردیو، سرمایه فرهنگی که از طریق منابعی چون پرورش خانوادگی، آموزش رسمی و فرهنگ شغلی شکل می گیرد، می تواند تا حدی مستقل از دارایی های مادی عمل کند و حتی کمبود پول را که قسمتی از استراتژی های فرد یا گروه برای تعقیب قدرت و جایگاه اجتماعی است جبران می نماید (فیلد، ۱۳۸۶). به اعتقاد صاحب نظران توسعه، سرمایه فرهنگی خود شاخصی از توسعه فرهنگی می باشد و با توجه به اهمیت تامین سرمایه فرهنگی لازم است که سیاستگذاران فرهنگی شناخت کاملی از این سرمایه و برآوردی از رشد آن در اختیار داشته باشند و چگونگی تحولات آن را بدانند و منابع را برای تامین این نیاز به گونه ای متناسب تخصیص دهند (فتحی، ۱۳۹۴). با توجه به مطالب یاد شده و میزان تاثیرگذاری جامعه روزنامه نگاران در بوجود آمدن انسجام ملی مطالعه و بررسی رابطه سرمایه فرهنگی با نگرش روزنامه نگاران به پدیده انسجام ملی از ضرورت و اهمیت بالایی برخوردار است چرا که انسجام ملی همواره از سوی عوامل مختلف می تواند تحت فشار و تنش قرار گیرد. بطوریکه اسناد تاریخی نشان می دهد کشور ایران در مقاطع مختلف با مسائل و مشکلاتی از سنخ تضعیف وحدت و انسجام ملی مواجه بوده است. لذا بدون تردید تبیین تاثیرات سرمایه فرهنگی بر نگرش روزنامه نگاران به انسجام ملی می تواند دستمایه فکری مناسبی برای مدیران ارشد روزنامه ها قرار گیرد. لذا سوال اصلی تحقیق حاضر را می توان اینچنین مطرح نمود که رابطه بین نگرش به انسجام ملی با سطح سرمایه فرهنگی روزنامه نگاران شاغل در مطبوعات تبریز چگونه است.

کلیدواژه ها:

نگرش به انسجام ملی ، سرمایه فرهنگی ، روزنامه نگاران ، مطبوعات تبریز ، انسجام ملی