خاستگاه تاریخ در آثار نظامی گنجوی مطالعه موردی داستان بهرام پنجم ساسانی در هفت پیکر

نظامی گنجوی از برجسته ترین شاعران ادب فارسی و از چهره های فرهنگ و تمدن ایرانی است که آثار او افزون بر ارزش ادبی و هنری از جنبه های تاریخی نیز دارای اهمیت فراوان اند. وی در سرایش منظومه های خود به ویژه خسرو و شیرین، هفت پیکر، بهرام نامه و اسکندرنامه از منابع تاریخی، روایات کهن ایرانی و سنت های تاریخ نگاری بهره گرفته و کوشیده است میان واقعیت های تاریخی و تخیل شاعرانه پیوندی هنرمندانه برقرار سازد. یکی از مهم ترین شخصیت های تاریخی مورد توجه نظامی بهرام پنجم ساسانی مشهور به بهرام گور است که زندگی، شخصیت و اقدامات او دستمایه آفرینش منظومه ارزشمند هفت پیکر با ۵۱۳۶ بیت سروده شده و در سال ۳۹۵ هجری قمری به پایان رسیده از شاهکارهای ادبیات فارسی به شمار می رود و بازتابی از نگاه تاریخی، فرهنگی و اجتماعی شاعر به ایران پیش از اسلام است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی در پی بررسی جایگاه تاریخی و منابع تاریخی در شکل گیری روایت بهرام گور در هفت پیکر است و می کوشد نشان دهد که نظامی چگونه با بهره گیری از گزارش های تاریخی، روایت های اساطیری و عناصر ادبی تصویری نو از این پادشاه ساسانی ارائه کرده است. اهمیت این پژوهش از آن روست که نظامی به عنوان یکی از پنج شاعر بزرگ و تاثیرگذار ادب فارسی نقش مهمی در انتقال و بازآفرینی حافظه تاریخی ایرانیان داشته و آثار وی می توانند منبعی ارزشمند برای شناخت پیوند میان تاریخ و ادبیات در سده ششم هجری باشند.

کلیدواژه ها:

نظامی ، گنجوی ، هفت پیکر ، بهرام ، گور ، تاریخ نگاری ، منابع تاریخی ، ادبیات فارسی