مروری بر پاسخ های فیزیولوژیکی و مولکولی گیاه مرزه (Satureja spp) تحت تنش شوری

مرزه (Satureja spp) از جنس مهم خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است که به دلیل غنی بودن اسانس آن از ترکیبات فنلی تیمول و کارواکرول جایگاه ویژه ای در صنایع دارویی، غذایی و بهداشتی دارد. کشت این گیاه در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک ایران با محدودیت تنش شوری خاک و آب آبیاری مواجه است. در این مقاله مروری، با استناد به مطالعات منتشر شده، پاسخ های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گونه های مرزه به ویژه (Satureja hortensis و Satureja khuzistanica) به تنش شوری شامل اثر بر جوانه زنی و رشد رویشی، رنگیزه های فتوسنتزی، تنظیم اسمزی، فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی و عملکرد و ترکیب اسانس جمع بندی شده است. همچنین یافته های موجود درباره پاسخ های مولکولی گیاهان تیره نعناعیان به شوری از جمله فعالیت مسیر پیام رسانی (Salt Overly Sensitive (SOS) در هومئوستازی یون سدیم و تغییرات بیان ژن های مسیر متیل اریتریتول فسفات (MEP) دخیل در بیوسنتز تیمول و کارواکرول مرور و با یافته های مربوط به مرزه تلفیق شده است. نتایج مرور نشان می دهد که شوری ملایم می تواند با افزایش بیان ژن های بیوسنتز مونوترین های فنلی، کمیت و کیفیت اسانس مرزه را بهبود بخشد، حال آنکه سطوح بالای شوری با کاهش جوانه زنی، فتوسنتز و رشد همراه است. در پایان راهکارهای کاربردی نظیر کاربرد نانوذرات بیوچار و اسید سالیسیلیک برای افزایش تحمل به شوری در این گیاه دارویی ارزشمند معرفی شده اند.

کلیدواژه ها:

اسانس ، آنزیم های آنتی اکسیدان ، پاسخ فیزیولوژیک ، پاسخ مولکولی ، تنش شوری ، مرزه