نقش راهکارهای مبتنی بر طبیعت و کشاورزی شهری در کاهش جزیره ی حرارتی و سازگاری با تغییر اقلیم

گرم شدن محیط های شهری و شکل گیری جزیره ی حرارتی شهری یکی از جدی ترین چالش های زیست محیطی شهرهای امروز است که با تشدید تغییر اقلیم و گسترش سطوح نفوذناپذیر پیامدهای فزاینده ای بر سلامت شهروندان، مصرف انرژی و منابع آب بر جای می گذارد؛ چالشی که در کلان شهرهای اقلیم گرم و خشک ایران نمود آشکارتری دارد. هدف این مقاله، مرور و تحلیل نقش دو رویکرد مکمل یعنی راهکارهای مبتنی بر «طبیعت و کشاورزی» شهری و «پیراشهری» در تعدیل جزیره ی حرارتی و سازگاری با تغییر اقلیم است. روش پژوهش مرور تحلیلی ساختارمند منابع علمی پنج سال اخیر داخلی و بین المللی است. یافته ها نشان می دهد فضای سبز و پارک های شهری به طور میانگین دمای هوا را ۲ تا ۴ درجه، بام سبز دمای هوا را به طور میانه حدود ۳ درجه و پهنه های آبی دمای محلی را تا نزدیک ۵ درجه کاهش می دهند؛ اما یک نکته ی روش شناختی مهم آن است که این ارقام با دمای «تابشی» - سنجه ای که در شبیه سازی ادیبل پارک ها و بام سبز داخلی به کار رفته - هم جنس نیستند و نباید مستقیما با هم مقایسه شوند. افزون بر خنک سازی، این راهکارها به مدیریت رواناب، تاب آوری در برابر خشکسالی، ذخیره ی کربن و امنیت غذایی نیز کمک می کنند. با این حال اثر بخشی آنها به گونه ی گیاهی، مقیاس مداخله، ریخت شناسی شهر و به ویژه در دسترس بودن آب وابسته است. مقاله در پایان چارچوبی تصمیم محور برای یکپارچه سازی این راهکارها در برنامه ریزی شهری تاب آور - با محوریت مدیریت آب، حفاظت از اراضی پیراشهری و به کارگیری سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی - پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

جزیره ی حرارتی شهری ، راهکارهای مبتنی بر طبیعت ، کشاورزی شهری ، تغییر اقلیم ، فضای سبز ، بام سبز ، تاب آوری شهری ، برنامه ریزی شهری ، خدمات اکوسیستمی ، سنجش از دور