الگوهای قرآنی و روایی پیشگیری از جرم

جرم و بزهکاری پدیده ای انسانی است که سابقه ای دیرینه در جوامع بشری دارد. لزوم کنترل و مبارزه با این پدیده، اندیشمندان را بر آن داشت تا به ارائه الگوها و راهکارهایی در این زمینه بپردازند. پیشگیری از جرم اصطلاحی است که در پی افزایش هزینه های اعمال مجازات برای دولت ها و تورم کیفری وارد نظام های حقوقی جهان شد؛ چراکه در برخورد با پدیده بزهکاری اولین برخورد مجازات مجرم بود. این اصطلاح در حقوق به سلسله تدابیر قبل از وقوع جرم، شامل علت شناسی، جرائم، آموزش و تربیت، اصلاح و درمان، شرایط فردی و اجتماعی جرم زا اطلاق می شود؛ تدابیری که پیش از این در منابع دینی اسلام یعنی قرآن کریم و روایات وجود داشته است. پیشگیری از جرم از ابتدای خلقت بشر مورد توجه قرار گرفته و در قالب آموزه های اخلاقی، اعتقادی، اوامر و نواهی مربوط به احکام، هدایت بشر و جلوگیری از گمراهی او با شناخت ریشه و علل به وجود آورنده جرم و گناه و رفع آنها به وسیله تدابیر غیر کیفری و تربیتی، التزام به فرائض دینی و نقش آنها در کاهش جرم مانند نقش خمس و زکات در فقرزدایی، تقوا در بازدارندگی، امر به معروف و مشارکت مردم در جلوگیری از شیوع فساد، نقش حاکمان در رفع نابرابری ها، تبعیضات و اجرای عدالت و تزکیه نیروهای دولتی و امنیتی در جهت حفاظت از جامعه ارائه شده است. در صورتی که تدابیر غیر کیفری موثر واقع نشوند به عنوان آخرین راه تهدید و اعمال کیفر را به جهت برپایی عدالت در جامعه و ایجاد نظم و بازدارندگی از ارتکاب مجدد جرم پیشنهاد می دهند و این مطلب نشان از سبقت تعالیم دینی بر روش های پیشگیری متداول جنایی امروزی دارد.

کلیدواژه ها:

پیشگیری جرم ، علت شناسی ، قرآن کریم ، روایات