نقش گزارش ضابط در ارزش گذاری قضایی ادله دیجیتال (مطالعه در مرحله تحقیقات مقدماتی موردی قرارهای قضایی دادسرا در جرایم مواد مخدر

گسترش فناوری های نوین ارتباطی و افزایش استفاده از داده های دیجیتال در کشف و اثبات جرایم جایگاه ادله دیجیتال را در فرآیند دادرسی کیفری به طور چشمگیری ارتقا داده است. در مرحله تحقیقات مقدماتی گزارش ضابطان دادگستری معمولا نخستین مستندی است که نحوه کشف، ضبط و استخراج این ادله را برای مقام قضایی تبیین می کند؛ با این حال حدود تاثیر این گزارش در ارزش گذاری قضایی ادله دیجیتال و معیارهای عملی استناد به آن همچنان با ابهام مواجه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش گزارش ضابط در ارزش گذاری قضایی ادله دیجیتال در مرحله تحقیقات مقدماتی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش، کیفی با رویکرد تحلیل محتوای جهت دار است. جامعه مورد مطالعه قرارهای قضایی صادره در پرونده های جرایم مواد مخدر بوده که از میان آنها ۳۰ قرار به صورت هدفمند انتخاب و بر اساس شاخص های برگرفته از مبانی حقوقی و ادبیات پژوهش تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که گزارش ضابط اگرچه یکی از مهم ترین مبانی ارزیابی ادله دیجیتال در مرحله تحقیقات مقدماتی محسوب می شود به تنهایی ارزش اثباتی مستقل نداشته و اعتبار آن به رعایت ضوابط قانونی در تحصیل دلیل، اصالت و تمامیت داده های دیجیتال، قابلیت انتساب آنها به متهم، رعایت زنجیره نگهداری و انطباق با سایر ادله و قرائن پرونده وابسته است. همچنین در رویه قضایی مورد بررسی، هر چه گزارش ضبط از مستندسازی دقیق تر، انطباق بیشتر با ضوابط قانونی و پشتیبانی فنی و کارشناسی قوی تری برخوردار بوده، احتمال پذیرش و استناد قضایی به ادله دیجیتال نیز افزایش یافته است. بر این اساس ارتقای کیفیت گزارش های ضبط بان، تدوین دستورالعمل های تخصصی و تقویت آموزش های فنی و حقوقی ضابطان می تواند نقش موثری در افزایش قابلیت استناد ادله دیجیتال و ارتقای دقت تصمیمات قضایی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

ادله دیجیتال ، گزارش ضابط ، ارزش گذاری قضایی ، تحقیقات مقدماتی ، جرایم مواد مخدر