مدل های مدیریتی مبتنی بر تنوع زیستی برای توسعه کشاورزی پایدار و افزایش امید اجتماعی

با گذر از دوره ها سنتی توسعه محور و ورود به عصر پایداری مفهوم توسعه دیگر تنها با معیارهای اقتصادی سنجیده نمی شود. امروزه توسعه ای مورد توجه است که در عین حفظ محیط زیست بتواند پاسخگوی نیازهای انسانی از جمله، کرامت، مشارکت و امید باشد. تنوع زیستی به عنوان سرمایه ای طبیعی و فرهنگی در این میان نقش چندوجهی ایفا می کند. در بسیاری از مناطق روستایی جهان به ویژه در کشورهای درحال توسعه الگوهای ناپایدار بهره برداری از زمین و منابع طبیعی منجر به کاهش تنوع زیستی، فرسایش خاک، آلودگی منابع آبی و در نهایت فقر کشاورزان شده است. این چالش ها خود به کاهش مشارکت اجتماعی و کاهش امید در میان ساکنین این مناطق دامن زده اند؛ بنابراین تنوع زیستی به عنوان یکی از ارکان اصلی تاب آوری اکوسیستم های کشاورزی، نقش مهمی در افزایش بهره وری، پایداری و رضایت اجتماعی ایفا می کند و ضرورت بهره گیری از رویکردهای مدیریتی تلفیقی برای ایجاد توسعه ای پایدار بیش از گذشته احساس می شود. مقاله مروری حاضر با بررسی تعدادی منبع علمی معتبر یافته ها را در چهار محور اصلی دسته بندی می کند: (۱) مدل های مدیریتی موفق در حوزه کشاورزی تنوع محور (۲) تاثیر این مدل ها بر کاهش آسیب پذیری کشاورزی (۳) ارتقاء شاخص های زیستی و اقتصادی در مناطق محروم (۴) نقش این سیستم ها در افزایش امید اجتماعی به ویژه از منظر مشارکت محلی و اعتمادسازی. نتایج مرور منابع علمی نشان داد که مدل های تنوع کشاورزی مانند کشاورزی چندگونهای، کشاورزی حفاظتی، مدیریت مشارکتی منابع و دانش بومی زیستی نه تنها در افزایش بهره وری و پایداری محیط زیست بلکه در تقویت اعتماد جامعه، خودکفایی و تفکر آینده نگر نقش دارند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که ادغام تنوع زیستی در استراتژی های کشاورزی می تواند فقر را کاهش دهد، گروه های حاشیه نشین را توانمند سازد و جوامع امیدوار و پایدار را بنیان گذاری کند.

کلیدواژه ها:

امید اجتماعی ، تنوع زیستی ، کشاورزی پایدار ، مدل های مدیریتی