نقش آموزش ریاضی در فرایند محرومیت زدایی اجتماعی و ایجاد امید پایدار: رویکرد بازی محور و بهینه سازی شناختی

ریاضیات در تاریخ اندیشه بشری همواره جایگاهی فراتر از علم محض داشته و به عنوان زبان فهم هستی و راهی برای تربیت عقل و نظم ذهنی تلقی شده است. در سنت فلسفی افلاطونی، فهم ریاضی شرط ورود به ساحت تفکر است؛ و در آموزه های اسلامی و انقلابی نیز علم و دانش باید در خدمت عدالت، عزت و خدمت به مردم قرار گیرد. با تکیه بر این پیش فرض ها، مقاله ی حاضر بر آن است که نقش آموزش ریاضی در فرایند محرومیت زدایی اجتماعی و ایجاد امید پایدار را بررسی نماید. در دهه های اخیر اهمیت جهانی ریاضی به صورت نمادین نیز مورد تاکید قرار گرفته است؛ از جمله انتخاب سال ۲۰۰۰ به عنوان سال جهانی ریاضیات، روز چهاردهم مارس (۳/۱۴) به عنوان روز جهانی عدد (پی)، بیست و سوم نوامبر به عنوان روز جهانی فیبوناچی و ده روز نخست آبان ماه در ایران به عنوان دهه ی ریاضیات. این مناسبت ها و نام نهادن ها نشان دهنده نقش کلیدی ریاضی در توسعه ی فرهنگی و شناختی جوامع است. در چارچوب این، مقاله رویکرد بازی محور و بهینه سازی شناختی در آموزش ریاضی را به عنوان مدلی برای ارتقاء مهارت های ذهنی، پرورش انگیزش، بازسازی هویت تحصیلی دانش آموزان مناطق محروم و در نهایت ایجاد امید اجتماعی تحلیل کرده است. تاکید اصلی بر آن است که آموزش ریاضی با محتوای بومی، جذاب و درگیرکننده می تواند سازوکاری کارآمد در مسیر عدالت آموزشی و ارتقاء سرمایه اجتماعی باشد. از منظر رویکرد بسیجی چنین اقدامی نوعی حرکت علمی جهادی و مردمی برای بازسازی ذهن و اجتماع در بستر آموزش است؛ حرکتی برخاسته از متن جامعه با محوریت دانش متعارف و مشارکت و با هدف پرورش انسان هایی که بتوانند در فرآیند تمدن سازی نوین اسلامی نقش آفرین باشند. مقاله ی حاضر بر اساس تحلیل های نظری و شواهد میدانی الگویی برای پیوند میان آموزش ریاضی و توانمندسازی اجتماعی در سطوح خرد و کلان ارائه داده است.

کلیدواژه ها:

آموزش ریاضی ، محرومیت زدایی ، بازی های فکری ، بهینه سازی شناختی ، عدالت آموزشی ، تمدن سازی اسلامی