تک فرزندی و سلامت روان در مسیر پایداری اجتماعی

مقدمه: با تغییر سبک زندگی رشد شهرنشینی و چالش های اقتصادی بسیاری از خانواده ها در ایران و جهان به داشتن تنها یک فرزند تمایل پیدا کرده اند. در این میان پرسشی مهم مطرح است آیا تک فرزندی می تواند سلامت روان نسل آینده را تحت تاثیر قرار دهد؟ سلامت روان کودکان نقش اساسی در شکل گیری، امید، تاب آوری و انسجام اجتماعی دارد؛ بنابراین پرداختن به این موضوع فراتر از یک دغدغه خانوادگی به مسئله ای اجتماعی تبدیل شده است. روش کار: در این مقاله مروری با رویکردی نظام مند مقالات علمی منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ از پایگاه های معتبری مانند PubMed، Scopus، Google Scholar و SID بررسی و پس از غربالگری منابع مطالعاتی که به طور مستقیم به اثرات روانی و اجتماعی تک فرزندی پرداخته بودند انتخاب و تحلیل محتوایی شدند. یافته ها: برخی پژوهش ها به افزایش احتمال اضطراب، احساس تنهایی و وابستگی بیش از حد در تک فرزندان اشاره دارند؛ در حالی که گروهی دیگر از رشد مهارت های فردی، اعتماد به نفس و استقلال بیشتر در آنها سخن گفته اند. این تناقض ها نشان می دهد که عوامل واسطه ای مانند سبک تربیت، کیفیت ارتباط والدین با فرزند، و میزان حمایت های اجتماعی نقش تعیین کننده ای در تجربه روانی تک فرزندی دارند. نتیجه گیری: تک فرزندی در خلا معنا پیدا نمی کند؛ بلکه در بستر شرایط خانوادگی، فرهنگی و اجتماعی معنا می گیرد. با ایجاد بسترهای حمایتی، ارتقای آگاهی والدین و تقویت پیوندهای اجتماعی می توان از ظرفیت های بالقوه تک فرزندان در جهت امیدآفرینی و پایداری اجتماعی بهره برداری کرد.

کلیدواژه ها:

تک فرزندی ، سلامت روان ، سبک فرزند پروری ، تاب آوری ، پایداری اجتماعی