اشپنگلر و فلسفه تاریخ

اسوالد اشپنگلر فیلسوف و مورخ آلمانی با اثر مشهور خویش به نام انحطاط غرب (۱۹۱۸-۱۹۲۳)، رویکردی بدیع و تاثیرگذار نسبت به فلسفه تاریخ ارائه کرد که در تقابل آشکار با سنت تاریخ نگاری خطی دوران روشنگری بود. این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی به تبیین مبانی فلسفه تاریخ اشپنگلر و مولفه های کلیدی آن پرداخته و ماحصل آن بدین شرح است: ۱- اشپنگلر بینش دوری نسبت به تاریخ داشت و معتقد بود تاریخ مجموعه ای از تمدن هاست که هر کدام پس از طلوع و گذر از مراحلی، غروب می کنند. او با طرح نظریه مورفولوژی تطبیقی تاریخ را نه به مثابه فرایندی خطی و یکپارچه بلکه بسان زیست نامه تمدن هایی مستقل و ارگانیک وار تفسیر کرد که هر یک چرخه ای از زایش، شکوفایی، پیری و زوال را طی می کنند. ۲- وی در باب تمایز میان فرهنگ و تمدن معتقد است که در فرهنگ ها نیروها و استعدادهای حیاتی جامعه فعلیت یافته و نوآوری و تحول کیفی، حیات آدمی را متحول می سازد اما تمدن مرحله پایانی و سخت شده این چرخه است. در مرحله تمدن قدرت دولتها فراگیر شده و با برتری فناوری و تکنولوژی جهان را تحت سیطره خود درآورده و کمیت جای کیفیت را می گیرد. ۳- اشپنگلر با رد نظریه جهان شمولی مفاهیم کانتی «زمان» و «مکان» به عنوان صور پیشینی ادراک، آنها را به تاریخ و فرهنگ های خاص پیوند زده و از سرنوشت در برابر علیت طبیعی سخن می گوید؛ ۴- او دورنمای تمدن غربی را به سان سزارگرایی در چرخه ای از افول تدریجی ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

اشپنگلر ، فلسفه تاریخ ، انحطاط غرب ، کانت ، مورفولوژی تطبیقی ، فرهنگ و تمدن