تحلیل و واکاوی تطبیقی دفاع مشروع در خشونت خانگی علیه زنان در ایران؛ با نگاهی به نظام حقوقی انگلستان

در این نوشتار با بررسی تحلیلی تطبیقی در باب چالش های عملی احراز دو رکن بنیادین دفاع مشروع یعنی تناسب و ضرورت در دو نظام حقوقی ایران و انگلستان پرداخته می شود. کانون مورد توجه آن پرونده هایی است که در آن بزه دیدگان خشونت مستمر، به طور عمده زنان هستند و در مقام دفاع مرتکب رفتاری مجرمانه علیه فرد آزارگر می گردند. یافته های این تحقیق حکایت از آن را دارد که حقوق کیفری ایران با چالش هایی ساختاری از جمله عدم جرم انگاری مستقل برای خشونت خانگی، حاکمیت نظام ادله قانونی اثبات دعوی و قرائتی مضیق و یکسان نگر از معیارهای خوف عقلاپسند و تناسب مواجه است. این رویکرد، تطبیق این دفاعیات را با واقعیت های روانشناختی اجتماعی در خشونت خانگی دشوار می سازد. در مقابل نظام حقوقی انگلیس با تکیه بر انعطاف های نهاد کامن لا و به رسمیت شناختن اموری مانند سندرم زنان قربانی خشونت مستمر تلاش کرده است تا معیارهای شخص متعارف را با اوضاع و احوال شخص بزه دیده تطبیق داده و حتی در شرایط ویژه دفاع پیش دستانه را نیز مورد قبول قرار دهد. در پایان نوشتار حاضر با ارائه راهکارهایی تقنینی، قضایی و سیاست گذاری مسیری برای اصلاح و کارآمدسازی نهاد دفاع مشروع در نظام حقوقی ایران در جهت حمایت موثرتر از بزه دیدگان خشونت خانگی ترسیم می شود.

کلیدواژه ها:

خشونت خانگی ، حقوق جزا و جرم شناسی ، حقوق ، ایران ، حقوق ، انگلستان ، سندرم زنان آسیب دیده