ارزیابی نظام مدیریت حقوقی کنترل آلودگی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

صنایع نفت، گاز و پتروشیمی به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد ایران همواره با چالش های جدی زیست محیطی همراه بوده اند. علیرغم وجود قوانین نسبتا جامع در نظام حقوقی ایران، همچنان شاهد تداوم آلودگی های گسترده و نارضایتی عمومی هستیم. این پژوهش با هدف ارزیابی نظام مدیریت حقوقی کنترل آلودگی در صنایع مذکور و ارائه مدلی اصلاحی برای بهبود وضعیت موجود انجام شده است. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی-تحلیلی است. داده های مورد نیاز به صورت کتابخانه ای و اسنادی گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که مهم ترین چالش های نظام حقوقی موجود شامل ضعف ضمانت اجراها، ناکارآمدی فرآیند ارزیابی اثرات زیست محیطی، تعارض نهادی میان توسعه اقتصادی و حفاظت محیط زیست، نبود شفافیت در نظام پایش و نبود دادگاه های تخصصی محیط زیست است. مقایسه تطبیقی با کشورهای موفق نفت خیز نظیر نروژ و کانادا نشان می دهد که موفقیت این کشورها نه در تعداد قوانین، بلکه در سازوکارهای انگیزشی و نظارتی موثر آنهاست. این اساس مدل اصلاحی ارائه شده در این تحقیق با محوریت سه اصل «مسئولیت پایدار»، «شفافیت» و «انگیزش سبز اقتصادی» می تواند به عنوان نقشه راهی برای بازنگری در نظام حقوقی و مدیریتی صنعت نفت ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آلودگی ، صنایع نفت ، مسئولیت حقوقی ، ارزیابی اثرات زیست محیطی ، ضمانت اجرا ، توسعه پایدار