دشمنی یهود با اسلام از دیدگاه قرآن از ریشه های تاریخی تا سرانجام فرجام شناختی

موضوع نسبت یهود و اسلام از پیچیده ترین و در عین حال پربسامدترین مباحث در مطالعات تطبیقی ادیان ابراهیمی به شمار می رود. قرآن کریم به عنوان متن بنیادین، اسلام در آیات متعددی به نقد، باورها، رفتارها و مواضع تاریخی یهودیان پرداخته است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از روش تفسیر موضوعی در صدد است تا الگوی دشمنی شناسی یهود در قرآن را از دو منظر ریشه های تاریخی و سرانجام فرجام شناختی مورد واکاوی قرار دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که تصویر قرآن از یهود، برخلاف برداشت های سطحی و کلی، نگرانه تصویری چندلایه و مبتنی بر بافت تاریخی و اجتماعی جزیره العرب در سده هفتم میلادی است. آیات مربوط به بنی اسرائیل و یهود ضمن تاکید بر پیوندهای عمیق ایمانی و نسبی به نقد انحرافات اعتقادی و پیمان شکنی های قبیله های یهودی مدینه پرداخته و آنها را در چارچوب قوانین جزایی عهدین و سنت نبوی مستحق کیفر و عذاب اخروی معرفی می کند. در عین حال قرآن هرگز دشمنی را به تمامی یهودیان در تمام اعصار تعمیم نمی دهد و ملاک نهایی برائت و ولایت را نه هویت قومی بلکه تقوا و ایمان به خدا و روز جزا می داند. این مقاله به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که چگونه می توان میان آیات به ظاهر سخت گیرانه قرآن درباره یهود و اصول کلی، عدالت، تسامح و گفت وگوی ادیان در اسلام جمع بندی معقول و منسجمی ارائه داد.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، یهود ، دشمنی شناسی ، فرجام شناسی ، پیمان شکنی ، مدینه ، تفسیر موضوعی ، بنی اسرائیل