تحلیل حقوقی آلودگی های کشاورزی ناشی از زهکش ها و فاضلاب ها

آلودگی های ناشی از زهکش های کشاورزی و فاضلاب های دامداری ها، صنایع تبدیلی و واحدهای تولیدی روستایی امروزه به یکی از چالش های اصلی حقوق محیط زیست در ایران و جهان تبدیل شده است. ماهیت پراکنده، دیرپا و تجمعی این نوع آلودگی کاربرد ابزارهای سنتی حقوقی مانند مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر را با دشواری های بی سابقه ای روبه رو ساخته است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی ابتدا به مفهوم شناسی و گونه شناسی زهکش های کشاورزی و فاضلاب های مرتبط پرداخته، سپس مبانی حقوقی بین المللی از جمله اصول آلاینده می پردازد، پیشگیری و همکاری و تعهدات ناشی از کنوانسیون های زیست محیطی را بررسی می کند. در گام بعد نظام حقوقی ایران مشتمل بر قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، قانون توزیع عادلانه آب، قانون جلوگیری از آلودگی آب و آیین نامه های اجرایی مرتبط تحلیل نقادانه می شود. همچنین با مطالعه تطبیقی مقررات اتحادیه اروپا و تجربه ایالات متحده آمریکا قانون آب پاک کاستی های نظام داخلی آشکار می گردد. در ادامه چالش های اثبات رابطه سببیت و توزیع بار اثبات در دعاوی آلودگی های کشاورزی با استناد به رای وحدت رویه دیوان عالی کشور و نظرات دکترین بررسی می شود. در پایان، بر اساس یافته های تحقیق پیشنهادهایی برای اصلاح قانون از جمله تدوین قانون جامع مدیریت آلودگی های کشاورزی، ایجاد صندوق بیمه مسئولیت زیست محیطی و الزام به ارزیابی اثرات تجمعی برای پروژه های زهکشی بزرگ مقیاس ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

آلودگی کشاورزی ، زهکش ، فاضلاب ، مسئولیت مدنی ، حقوق آب ، محیط زیست