چکیده سکوت هنجاری دولتها و مسئولیت بین المللی

مسئولیت بین المللی دولتها یکی از ارکان بنیادین نظام حقوق بین الملل محسوب می شود که هدف اصلی آن تضمین پایبندی دولتها به تعهدات بین المللی و جبران خسارات ناشی از رفتار متخلفانه است. در برداشت سنتی این مسئولیت عمدتا در نتیجه فعل مثبت یا ترک فعل صریح دولتها محقق می شود. با این حال، تحولات ساختاری در نظام بین الملل و بروز مخاطرات جهانی پیچیده نظیر تغییرات اقلیمی، همه گیریهای فرامرزی و فناوریهای نوظهور نشان داده است که بخش قابل توجهی از آسیبهای بین المللی نه از اقدام مستقیم دولتها بلکه از سکوت آگاهانه آنان در برابر ضرورت تنظیم گری و مداخله هنجاری ناشی می شود. این مقاله با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی و رویه قضایی درصدد تبیین مفهوم «سکوت» هنجاری و بررسی امکان شناسایی آن به عنوان مبنایی مستقل برای تحقق مسئولیت بین المللی دولت هاست. فرضیه اصلی پژوهش آن است که سکوت، هنجاری در صورت احراز شرایطی چون آگاهی دولت از خطر، قابلیت پیش بینی خسارت و وجود توان مداخله می تواند در چارچوب تعهدات مثبت، اصل دقت مقتضی و اصل پیشگیری به مسئولیت بین المللی منتهی شود. نتایج پژوهش حاکی از آن است که حقوق بین الملل معاصر ظرفیتهای مفهومی و هنجاری لازم برای پاسخگویی به این پدیده را داراست و پذیرش مسئولیت ناشی از سکوت هنجاری می تواند گامی مهم در جهت کارآمدسازی نظام مسئولیت بین المللی باشد.

کلیدواژه ها:

سکوت هنجاری ، مسئولیت بین المللی ، دولتها ، ترک فعل ، تعهدات مثبت ، دقت مقتضی