تاثیر آموزه های فقهی بر حقوق کیفری ایران و قوانین کیفری کشورهای عربی (مصر و عربستان) در حوزه حدود و قصاص

این مقاله به بررسی و تحلیل نقش و تاثیر آموزه های فقهی اسلامی بر تدوین و تطبیق قوانین کیفری در جمهوری اسلامی ایران و دو کشور عربی مهم یعنی مصر و عربستان سعودی با تمرکز بر حوزه حدود و قصاص می پردازد. با توجه به اینکه نظام های حقوقی این کشورها ریشه در شریعت اسلامی دارند اما در مکاتب فقهی متفاوتی شیعه و سنی قرار دارند این پژوهش به مقایسه رویکردهای آنها در استخراج احکام کیفری از منابع فقهی می پردازد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از تکنیک مقایسه ای است. داده ها از طریق کتابخانه و منابع معتبر جمع آوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه همه این کشورها مدعی اجرای احکام شرع هستند، اما در ایران به دلیل وجود پویایی در اجتهاد شیعی و نهادسازی های حقوقی مانند مجلس خبرگان و مجلس شورای اسلامی فقه به صورت مستقیم تر و پویاتری در قوانین نفوذ کرده است. در مقابل در عربستان سعودی فقه حنبلی به عنوان مبنای اصلی قانونگذاری عمل می کند اما ساختار حقوقی مدرن کمتری دارد و در مصر با وجود تکیه بر فقه شافعی و حنفی نفوذ حقوق مدون غربی و تفکیک نهاد قضایی از فتوای سنتی بیشتر مشاهده می شود. در حوزه حدود تفاوت هایی در اثبات جرائم و شرایط اجرا و در قصاص تفاوت هایی در دیه و قصاص نفس مشاهده می شود که همگی ریشه در اختلافات فقهی مذاهب هستند.

کلیدواژه ها:

فقه ، اسلامی ، حقوق ، کیفری ، حدود ، قصاص ، ایران ، مصر ، عربستان سعودی ، مقایسه حقوقی