واکاوی منزلت بهرام گور در نگارگری صفوی (نمونه موردی بهرام و آزاده شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس)

«ایزد بهرام» یکی از اسطوره های ایرانی بوده که از مرحله اساطیری پای به تاریخ گذاشته و در هیبت پادشاه نامدار ساسانی به نام بهرام پنجم ظهور می کند؛ بهرام پیش از آن که به تخت شاهی بنشیند کنیزی را به نام آزاده برمی گزیند؛ روزی بهرام به همراه آزاده به شکارگاه می رود اما فرجام چنین می شود که کنیز به دست بهرام از بین می رود. طبع غنایی روایت به گونه ایست که بارها مورد توجه هنرمندان مختلف از جمله نگارگران قرار گرفته و بدین سان منزلت اساطیری بهرام در پس احساسات ناشی از روایت او و آزاده پنهان مانده است و کمتر کسی از جایگاه اساطیری بهرام آگاهی دارد. شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس متعلق به عصر طلایی نگارگری می باشد و دارای وضوح تصویری است و بنابراین مرجع مناسبی برای پژوهش های بصری می باشد. حال سوال این است که:« نگاره بهرام و آزاده در شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس تا چه میزان ویژگی های اسطوره ای بهرام را در نمایش منزلت وی نمایان می سازد؟» فرض بر آن است که نگارگر شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس در تصویرگری بهرام و آزاده، بی توجه به نگارگری روایی بوده و از نمادهای بصری برای هویداسازی منزلت اساطیری بهرام بهره برده است. هدف از پژوهش پیش رو بررسی نمادهای بصری در بازنمایی منزلت اساطیری بهرام در نگاره بهرام و آزاده شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس می باشد. پژوهش در حوزه مذکور در مطالعات اسطوره شناسی و جامعه شناسی هنر مددرسان خواهد بود. نتایج تحقیق بر این نکته اذعان دارد که در نگاره بهرام و آزاده شاهنامه ۹۵۳ه.ق پاریس بیشتر وجوه منزلتی بهرام مورد توجه هنرمند بوده تا بازآفرینی روایت بهرام و آزاده در نخجیرگاه و بدینسان بهرام در منزلت یک شخصیت اسطوره ای نمایان می شود.

کلیدواژه ها:

اساطیر ، شاهنامه فردوسی ، بهرام ، آزاده ، صفوی ، شاهنامه ۹۵۳ ه. پاریس ، منزلت