واکاوی موانع ساختاری گذار از حکمرانی سلسله مراتبی به حکمرانی شبکه ای در مدیریت شهری (مورد مطالعه: شهرداری های منتخب ایران)

در دو دهه اخیر، رویکرد حکمرانی شبکه ای به عنوان پارادایمی نوین در اداره امور عمومی، جایگزینی برای ساختارهای سنتی و سلسله مراتبی مطرح شده است. این پژوهش با هدف واکاوی موانع ساختاری گذار از حکمرانی سلسله مراتبی به حکمرانی شبکه ای در مدیریت شهری ایران انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مرور نظام مند منابع نظری و تجربی، مطالعات کتابخانه ای و تحلیل اسناد مرتبط با مدیریت شهری جمع آوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که علی رغم مزایای شناخته شده حکمرانی شبکه ای از جمله همکاری افقی، تعامل میان بخشی، مشارکت ذی نفعان و افزایش شفافیت و پاسخ گویی، ساختارهای مدیریت شهری در ایران همچنان بر الگوی سلسله مراتبی و متمرکز استوارند. مهم ترین موانع ساختاری شناسایی شده عبارتند از: تمرکزگرایی نهادی و عدم تفویض اختیار به سطوح محلی، ضعف قوانین و مقررات حامی مشارکت، نبود اعتماد اجتماعی و فرهنگی نهادینه شده، ضعف در زیرساخت های فناوری اطلاعات و ارتباطات، چندپارگی نهادی و نبود هماهنگی میان سازمان های خدمات رسان شهری، و مقاومت سازمانی در برابر تغییر. این موانع یک «قفل شدگی نهادی» ایجاد کرده اند که زنجیره بازتولید ساختارهای سلسله مراتبی را تقویت می کند. در پایان، راهکارهایی نظیر اصلاح قوانین و مقررات، تفویض اختیار به سطوح محلی، توسعه زیرساخت های دیجیتال، توانمندسازی نیروی انسانی و نهادینه سازی فرهنگ مشارکت ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی شبکه ای ، مدیریت شهری ، موانع ساختاری ، قفل شدگی نهادی ، شهرداری ، مشارکت شهروندان